107 Met geen stokken op de trailer te krijgen!

Aangename ervaringen in de nabijheid van de trailer zijn heel belangrijk voor het vertrouwen
Met geen stokken op de trailer te krijgen! Aangename ervaringen creëren.

Ik kan niet op training komen

Ik ga er vandaag niet op training geraken Dré, mijn Jolieke is met geen stokken op de trailer te krijgen!

Marieke stelt niet de vraag of ik een handje wil helpen met laden, mogelijks weet ze dat ik door mijn ouderdomswijsheid (Ha, je kan dat ervaringen noemen) nooit inga op de vraag om een paard te helpen laden. Er zijn genoeg mensen die daar hun specialiteit van gemaakt hebben en dat ook nog op een deskundige manier doen. Ik weet ook wel dat er nog veel meer ‘would be’ specialisten zijn die met volle geweld op zo’n situatie proberen in te spelen. Maar voor een gemotiveerd lesklantje doe je toch al eens wat meer, zeker als je wat voorgeschiedenis van de combinatie kent.

Voorgeschiedenis kennen

Marieke is een wat onzeker typetje maar met een hart vol goesting om dressuur te rijden. Zij heeft haar vier jarige Jolieke een paar maand geleden zadelmak en toch al wat aangereden aangekocht. Verstandig van haar om toch eerst bij haar thuis wat dressuurlesjes te nemen, om haar Jolieke beter te leren kennen en haar eigen zelfvertrouwen een boost te geven. Jolieke blijkt zich te ontpoppen als een temperamentvol, gevoelig maar eerlijk paard en Marieke wil nu bij mij thuis komen lessen. Een jong paard dient immers ook op verplaatsing te leren presteren, zeker als je de intentie hebt om wedstrijden te rijden.

Eerste poging mislukt

Een paar weken geleden deed Marieke haar eerste poging om tot bij mij te geraken, maar dat was toch wat verkeerd uitgedraaid. Niet goed voor het opbouwen van je zelfvertrouwen, als je trailer op een drukke autosnelweg begint te slingeren en je uit veiligheidsoverwegingen naar de pechstrook wordt verwezen. Marieke’s adrenaline niveau stijgt natuurlijk ten top als ze bemerkt dat Jolieke met zijn hoofd en voorbenen over de achterklep naar buiten hangt.

Zij krijgt gelukkig van Jolieke nog een voorbijvliegend minuutjes de tijd om een reserve touw aan de halster te bevestigen. Dan besluit Jolieke maar om volledig over de achterklep te klauteren en pardoes op het natte asfalt van de autosnelweg neer te poffen. Dit terwijl de vrachtwagens met de vlam in de pijp voorbijsnellen op het naast liggende rijvak. Marieke zet na wat angstmomenten haar Jolieke terug op de trailer en ik tref haar en haar vriendin een kwartiertje later zwaar hyperventilerend aan op de eerstvolgende afrit.

De situatie analyseren

Uit een korte ‘Root cause analysis’ (Mooie term hé) blijkt dat je Jolieke best niet met een aftands touw bevestigd. Een stevig en relatief kort touw of kettinkje in de trailer is aangewezen. Natuurlijk steeds voorzien van een snelsluiting van goede kwaliteit. Als secundaire preventiepunten komen de stevige bevestiging van het middenschot en het sluiten van de opening boven de klep naar voor.

 Een tweede poging wagen

Wij zijn nu een paar weken verder, Jolieke is snel hersteld van zijn schaafwonden, wordt thuis reeds verder doorgetraind en is ook reeds met de trailer naar de cluboefening gebracht. Het moment is aangebroken om terug tot bij jou te komen voor de training Dré.

Maar de telefoon rinkelt en: ‘Jolieke wil niet op de trailer gaan Dré, ik kan dus niet op les komen vandaag, sorry hoor’, klinkt het toch wat wanhopig aan de andere kant van de lijn. Ik spring dadelijk in mijn wagen en snel naar jou toe Marieke, laat alles maar staan zoals je bezig bent.

De omgeving klaarmaken

Verplaats je trailer tot tegen de stallingen Marieke, dan is er toch reeds één zijde waarlangs Jolieke niet meer kan uitbreken. De andere kant van de loopplank barricaderen wij wel met een serie springbalken en twee staanders. Deze plaatsen wij natuurlijk in ‘funnel’ vorm en volledig tegen de trailer aansluitend. Juist zoals de cowboys hun paarden in een kraal drijven.

Neem maar een koordje en bevestig je toegangsdeurtje vooraan maar, zodanig dat het steeds open blijft staan. Een prooidier ziet graag een uitgang om vooruit te kunnen ontsnappen, en dat te kleine deurtje kan helpen om het einde van de tunnel te zien.

Goed gedaan Marieke, je hebt reeds wat voeder in de trailer gereedgezet, in een kommetje dan nog wel, zodat je het voedsel zelf kan aanbieden. Dat hooinet beperkt wel wat onze handelingen om je Jolieke vast te binden, maar laat toch maar hangen.

Paard en ruiter klaarmaken

En nu gaan wij toch maar je Jolieke zelf klaarmaken om de finale te spelen hé. Doe hem maar zijn gewone hoofstel op, daarboven een halster en bevestig maar een longe aan de trensringen. Zo hebben wij toch iets meer te vertellen en zijn wij ook reeds klaar om Jolieke straks in de trailer vast te binden. Mag ik de handschoenen van je papa even gebruiken? Aan handen vol blaren tgv een doorschurende longe heb ik ondertussen een grote aversie gekregen.

Marieke verzekert mij dat ze geen stokken of zwepen tijdens haar pogingen tot laden heeft gebruikt, en dat bemerk ik ook bij het klaarmaken van haar Jolieke.  Jaja, ik weet dat je Jolieke heel gevoelig is voor zwepen, maar geef mij toch maar je gewone dressuurzweep.

Op een tiental meter van de trailer exciteer ik Jolieke op een kleine volte rondom bij. Neen er wordt niet geslagen of geschopt. Wel wil ik zijn verblijf op afstand van de trailer ongezellig maken. Een vervelende versterking geven noemt men, voor een gedrag dat men niet wenst.

Respect en vertrouwen voor de begeleider

Ik bemerk dadelijk dat Jolieke niet veel respect heeft voor mij als (bege)leider, hij loopt nogal door het mondstuk heen. Eerst en vooral wens ik gehoorzaamheid, gewoon aan de hand, met mij meelopen en stoppen als ik stop, spontaan reagerend op mijn lichaamstaal. En ja, hier dien ik hulpen te geven die boven zijn reactie drempel uitstijgen. Ik speel hier de dominante merrie en Jolieke moet tevreden zijn met het volgen van zijn leider. Naast mij lopend krijgt Jolieke lichte activeringen van de dressuurzweep. In de kudde wordt een paard door de leidende hengst bijtend voortgedreven in de gewenste richting. Eigenlijk plaats ik Jolieke hier in een onderdanigheidspositie, voortgedreven door de leidende hengst en beperkt worden in het voorwaarts gaan door de leidende merrie. En ja hoor Jolieke is eerst wat verbaasd over wat er allemaal gebeurt, maar zijn instincten vertellen hem snel zijn onderdanige plaats in de kudde.

Met weinig tevreden zijn

En dan maar op de trailer aflopen, ik als leidend dier een beetje vooruit en recht naar de trailer toe kijkend. Hoe dichter wij de trailer naderen hoe minder wij de vervelende versterkingen (Toucheren met zweep) toepassen. Wij wensen dat Jolieke aangename ervaringen opdoet bij het naderen en zeker in de trailer. Wat leuk zeg, van de eerste poging zet hij reeds een onrustige stap op de rubberen loopplank. Hoera, hoera, en wij versterken dit gedrag op een aangename wijze. (Belonen noemde men dat vroeger).

Zelf het paard van de trailer halen

Wijzelf halen Jolieke terug van de loopplank, waar niets vervelends gebeurd is, en begeleiden hem terug naar het vervelende werk op dat kleine voltetje, ver (10m) van de trailer verwijderd en stormen terug op de trailer af. Bij iedere poging merken wij dat hij een pasje verder op de loopplank gaat staan. Na een tiental pogingen sprint Jolieke als een ervaren paard tot diep in de trailer, zijn leider achterna.

Allemaal toch heel eenvoudig, je paard tussen vervelende- en aangename versterkingen steken om het gewenste gedrag te bekomen.

Neem nu zelf maar over Marieke, je bent toch een schooljuf en weet dus als de beste dat veelvuldige herhalingen tot een automatisme leiden.

Tot de volgende keer Marieke, dan geraak je zeker tot bij mij thuis om lessen.

Meer hippische interesse?

Dressuurlessen in lichtheid krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

106 Never underestimate an older woman

Never underestimate an older woman.
Never underestimate an older woman. Ook op latere leeftijd kan je goed leren dressuur rijden.

Leren goed paardrijden op latere leeftijd

Ik ben al 55 jaar geworden Dré, en in mijn jeugd heb ik nog een paar jaar in de manege gereden. In mijn huidige levensfase wil wat meer tijd aan mijzelf besteden. Ik heb een 5-tal jaar geleden mijn eerste eigen paard gekocht. Omdat ik het goed wil doen heb ik her en der reeds wat dressuurlessen gevolgd, maar ik ga er niet op vooruit, integendeel. Reeds als in stap de teugels aanneem steekt Jolieke haar hoofd naar boven, om mij het leven onhebbelijk te maken. Daarbij heb ik 6 maand geleden nog mijn arm gebroken bij een ongelukkige val van mijn paard. Ik rij zo graag paard, maar ben op dit moment bang en de sporen (Treinsporen hé) volledig kwijt. Zie jij het zitten om een oudere gemotiveerde amazone op het juiste pad te zetten. Of hou je je enkel bezig met het succesrijk wedstrijd rijden van die jonge talentvolle grieten? Ik zelf heb niet de intentie om wedstrijden te rijden. Maar wil graag deftig kunnen dressuur rijden met mijn eigen paard en dit binnen mijn eigen vermogens.

Samen naar vertrouwen zoeken

Ja, Marieke, wij gaan er samen tegenaan gaan en op zoektocht gaan naar voldoening met je Jolieke. ‘Ertegen aan gaan’ Dré, ik ben wel bang om er terug af te vallen door het oppeppen van een onstuimige instructeur.  Oei, dat was een verkeerde woordkeuze van mij Marieke, we gaan samen op zoek naar verbeteringen in je rijden en dit binnen de grenzen die je mij aangeeft. Op deze oude knar van een instructeur kan je rekenen, daarom had je mij toch gevraagd.

Bij mijn aankomst stappen Marieke en Jolieke, beiden mooi opgepimpt, reeds rustig door de nieuwe maar wat weinig verlichte binnenbak. Al snel wordt bevestigd dat Jolieke de truc gevonden heeft om de teugels los te trekken om aan de inwerking van Marieke te ontsnappen.

Eerst wat longeerwerk

Stap maar af Marieke, waar ligt er hier ergens een longeerlijn? Ja, laat je Jolieke maar een paar rondje onbereden ronddraven op de cirkel aan de longe. En ja hoor, na veel aanporren slaagt Marieke erin om uit haar Jolieke een sloffend drafje te persen en dit met een hangende hals en een achter komende achterhand. Deze manier van lopen is heel goed voor een aftands manegepaard. Maar zonder looplust en een voldoende reactiviteit wordt het dressuurruiter heel onhebbelijk gemaakt.

Opgewekte drang voorwaarts installeren

Eerst gaan wij de reactiviteit van je Jolieke op je zweepsignalen verbeteren en trekken ons niets aan van de hoofdhouding. ‘Een opgewekte en beheerste drang naar voor’ is toch de eerste vereiste om een paard tot prestaties te kunnen aanzetten. En ja hoor, na enkele herhalingen begrijpt Jolieke reeds dat je dient ‘aan te trekken’ bij het slechts licht opheffen van de longeerzweep. 

Nageeflijkheid reeds aan de longe

Nu de drang voorwaarts erin geprogrammeerd is, veranderen wij onze teugelvoering tijdens het longeren. Zo wordt Jolieke uitgenodigd om met een lange hals, maar over de rug te lopen. Hier initiëren wij de eerste nageeflijkheid van Jolieke, dewelke zij en ook Marieke, gedurende de ganse loopbaan als dressuurpaard nodig zullen hebben.

Zo, Marieke, de eerst twee eerste basisprincipes van de rijkunst zijn nu succesvol geïnitieerd, en dit op een voor jou veilige manier. Je eerste successen zijn binnen, hoera, goed gedaan.

Meerdere zintuigen aanspreken

Aan de longe heb je kunnen ‘zien’ en ook wat ‘voelen’ hoe een goedlopend paard zich gedraagt. Stijg maar om, vanaf nu zal het moeten doen met enkel je ‘gevoel’, succes. En ja hoor, Marieke slaagt erin om de reactiviteit op haar beenhulpen sterk te verhogen, zoals zij dat eerder ook reeds met het longeren had gedaan.

Nageeflijkheid tijdens het halthouden

De nageeflijkheid enten bovenop de voorwaartse drang, dat schijnt nog een probleempje te zijn voor Marieke. Heel normaal, want het door de teugelhulp lostrekken van Jolieke is een gewoonte geworden. Dan maar eerst de nageeflijkheid tijdens het halthouden zoeken? Dat weerstand bieden en nageven is ook voor Marieke een nieuwe vaardigheid, dewelke ze verder dient te ontwikkelen. Na de halt wordt deze nageeflijkheid ook in stap, draf en galop gezocht, voorlopig met wisselend succes.

Bereden aan de longe

Marieke raakt even in paniek als ik haar voorstel op deze oefening bereden, maar aan de longe verder te ontwikkelen. Dit geeft mij de mogelijkheid, als instructeur, om de voorwaartse impuls te onderhouden en tegelijkertijd een handje te helpen met de nageeflijkheid. Zo kan Marieke ook ervaring opdoen in haar zoektocht naar het juiste ruitergevoel.

Vervelende versterking om af te leren

Door een kort rukje van mijn kant geef ik Jolieke een vervelende versterking, op het ogenblik dat zij de teugels met een ruk uit de handen van Marieke trekt. Zo, dat is dan een ongewenst gedrag dat ik met een vervelende versterking wegwerk en na een paar keer reeds heel succesvol is.

Oh, ondertussen zijn wij wel al een paar lessen verder en een glimlachend Marieke rijdt op haar ééntje, met haar over de rug lopende Jolieke, in een gezapig drafje door de rijbaan.

De eerste opdracht is volbracht. Never underestimate an older woman.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

105 Het nut en onnut van contragalop

Het nut en onnut van contragalop.
Het nut en onnut van contragalop. Verzamelde galop is de basis voor de contragalop.
Het nut en onnut van contragalop. Verzamelde galop is de basis voor de contragalop.

Proefje eens doorrijden

Ik moet zondag ik met mijn Jolieke op wedstrijd gaan Dré! Oh, dan zullen wij best eens door je dressuurproef gaan tijdens onze training, vind je niet?  Door het rijden van een proef kunnen wij toch de mindere punten vaststellen en deze tijdens onze techniek training verder verfijnen. Rij je proef maar eens volledig door Marieke, ik zal je vertoning tijdens het rijden live toelichten met het zicht van een echte jury en mijn ervaring als ruiter en instructeur. Neen, stop vooral niet voor het hernemen van sommige mindere punten. Rijg alles maar netjes aan elkaar en dan bespreken wij na je testrit wel de belangrijkste actiepunten, dewelke wij in onze daaropvolgende training kunnen verbeteren.

Even stoppen om een analyse maken

Je draf en stapwerk komt er behoorlijk goed uit, Marieke. Maar het ongewenst verspringen van de rechter naar de linker galop zou voor de jury een zware fout zijn, maar wij tillen daar niet zwaar aan hé, Marieke? Wij kunnen zelfs genieten van de mooie vliegende wissel, perfect in één tijd, maar voor je proef moet je zeker wel in de contra galop blijven.

Spelen met een gebroken lijn

Juist, een gebroken lijn is de ideale manier om een contragalop aan te leren. Je kan beginnen met het ombuigpunt slechts een metertje van de hoefslag te leggen en dan deze afstand geleidelijk opdrijven, tot zelfs de volledige breedte van de piste. Zodoende krijg je geleidelijk aan een scherpere hoek op het omstelpunt van je gebroken lijn en wordt de oefening steeds wat moeilijk. Dit werk kan je natuurlijk best over een paar trainingsdagen uitspreiden.

Verbeteren van de galop

Wij kunnen ons nu eindeloos gaan fixeren op het doorrijden van die gebroken lijn in de contragalop, Marieke, maar ik bemerk dat het ganse galopwerk aan verbetering toe is. Reeds tijdens het aanspringen trekt je Jolieke de teugel veelvuldig uit je hand en ontvlucht zij het gesloten blijven tijdens het aanspringen. Dat gesloten galopperen missen wij ook tijdens je galopwerk en dat zou wel eens de oorzaak kunnen zijn van je problemen met deze contragalop.

Ongelijke aanleuning

Door de zwaardere aanleuning op je linkerteugel loopt je Jolieke steeds wat rechts gebogen in de hals. Het linkervoorbeen heeft daardoor meer vrijheid en kan dus gemakkelijker naar voor gebracht worden. Dit geef de mogelijkheid om gemakkelijk van de rechter- naar de linkergalop te wisselen op het breekpunt van je gebroken lijn. En we stellen vast dat op de andere kant, contragalop rechts dus, dat ongewenst wisselen zich niet voordoet.

De galop verder verzamelen

Daarnaast bemerken ook wij dat je Jolieke wat open galoppeert en in een lage hoofdhouding loopt, wat tekens zijn van te weinig engagement van het achterbeen. Op de foto kan je duidelijk bemerken dat het binnen achterbeen ver naar het zwaartepunt toe onder treedt. Door dit ondertreden kan het binnenachterbeen de massa van het paard opwaarts stuwen, dit teneinde een zweefmoment te kunnen creëren, terwijl het buitenachterbeen meer achterwaarts staat om het lichaam te kunnen vooruit stuwen.

Het binnenbeen leren ondertreden

Bij een wagen dienen de buitenste wielen op een cirkel een groter afstand af te leggen dan de binnenste, gewoon omdat de beschreven straal van de cirkel groter Is. Bij een paard doet zich volledig hetzelfde voor als bij een wagen.

Op het keerpunt van de gebroken lijn of tijdens een volte of een hoek, dient het buitenachterbeen een grotere pas te nemen dan op de rechte lijn, wat heel lastig is voor een rechts stijf paard.

Duidelijk dus dat wij niet verplicht aan die contragalop gaan voortwerken, maar de basiscondities van de galop zelf dienen te verbeteren. Veel galopwerk op de linkerhand op een kleine volte gaan wij dadelijk op het menu zetten, Marieke, en zo krijgen wij zeker wat meer verzameling in je Jolieke. Deze verzameling nemen wij daarna mee op de grote volte en later ook op de rechte lijn. En ja, dat blijkt toch aardig te lukken. Vervolgens maken wij op de lange zijde een ietwat kromme lijn en komen zo al snel aan een echt gebroken lijn. Op 15 minuten tijd loopt je Jolieke nu reeds een gebroken lijn in contragalop en dat zonder ook maar enige neiging tot wisselen te vertonen. Hoera Marieke, goed gedaan van jou.

Onnatuurlijke beweging

Contragalop rijden is nooit mijn lievelingsoefening geweest. Of je paard daardoor goed gegymnastiseerd wordt stel ik toch even in vraag. Zeker als je zelfs bij een goed uitgevoerde contragalop ervaart hoe wringerig dat beest onder je kont blijft lopen. Contragalop is en blijft toch altijd een wat onnatuurlijke beweging.

Conditioneren van de hulpen

Maar ik zie wel andere voordelen aan een contragalop.

Bij het rijden van de contragalop vertellen wij het paard, in de beginfase zelfs met wat overdrijving, wat de hulpgeving is om in linkse of rechtse galop te blijven. Dat zijn juist dezelfde hulpen als bij het links of rechts aanspringen. Het gebogen zijn rond het binnenbeen, de nageeflijkheid op de binnenteugel en een tendens om iets naar binnen te zitten.

Na enkele maanden verfijnen (Shapen noemt men dat) van deze hulpen weet een paard ondubbelzinnig dat het naar voor schuiven van rechter heup ook rechter galop betekent. Meer hulpgeving dient dan niet meer te gebeuren. Deze finale heuphulp dient geaccentueerd te worden op het buigpunt van de gebroken lijn en eigenlijk tijdens alle galopwerk. Met ‘binnen’ bedoel ik hier de kant van de holle zijde, dus de kant van de wand tijdens de contragalop. Een beetje moeilijk om uit te leggen, maar ik denk wel dat je mij begrijpt Marieke. De binnenkant is dus aan de buitenkant tijdens de contragalop, haha.

Voorbereiding tot vliegende wissel

De contragalop kan daarom een goede voorbereiding zijn voor het aanleren van de vliegende wissel, aangezien tijdens het vragen van de wissel de voormelde hulpen gewoon omgewisseld worden. Het ten treure toe rijden van contragalop daarentegen werkt contraproductief voor het aanleren van de vliegende wissel, aangezien het paard na enige tijd niet meer durft te wisselen. Maar het aanleren van de wissel bekijken wij wel in een ander artikeltje.

Leuk toch om vast te stellen dat, door het verbeteren van de galop, ook de contragalop links reeds na een halfuurtje voorbereiding mooi wordt gegeven.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

104 Moet het wel aan de loodlijn zijn?

Moet het wel aan de loodlijn zijn?
Moet het wel aan de loodlijn zijn? De nek het hoogste punt?
Moet het wel aan de loodlijn zijn? Gymnastiseren door variatie in de hals instelling.

Toch maar zelf blijven denken

“Axioma’s zijn waarheden die niet hoeven bewezen te worden en dewelke geen verantwoording nodig hebben”. Dat herinner ik mij nog van toen ik nog jong en goedgelovig was. Dat Onze-Lieve-Vrouw met ziel en lichaam ten hemel opgenomen is, ja dat is er zo eentje van de Katholieke Kerk. Nu ben ik echter van mening dat “Waarheden’ (Wel in de exacte wetenschappen) niet bestaan, dat iedereen zijn eigen waarheid heeft. Deze is gebaseerd op zijn persoonlijke ervaringen en zijn aangeboren en aangeleerde waarden.  Of wij een ziel hebben en of de hemel bestaat wil ik ook aan ieders persoonlijke mening over laten. Axioma’s en dogma’s zijn beweringen die enkel op gezag gebaseerd zijn. In onze moderne democratische maatschappij heeft gezag een eerder negatieve betekenis gekregen, dikwijls onterecht, toch volgens mijn bescheiden mening.

Oxioma’ s zijn wel heel duidelijke regels die alle onzekerheden en twijfels bij vele personen wegnemen. Voor de gelovigen is er dus toch ook een goede kant aan. Maar gelieve in je eigen waarheid niet fanatiek te worden, er zijn reeds genoeg oorlogen voor de vermeende waarheid.

Ook in de hippische wereld puilt het uit van deze axioma’s, en ik ga er hier een paar proberen in mijn eigen daglicht te plaatsen.

Aan de loodlijn als axioma 1

Ook voor dressuurwedstrijden zijn er regels opgesteld teneinde een uniforme africhting en jurering te bevorderen en dat een paard aan de loodlijn dient te lopen is er daar eentje van.

Ook de foto’s en gravures van de oude meesters tonen meestal paarden die licht voor de loodlijn aan hun hogeschool oefeningen werken. Maar een serie van hen staat ook duidelijk achter deze verticale weergegeven. Momenteel zijn de dressuurringen overvol van aan de loodlijn lopende, maar op de teugel hangende paarden. Echt triest om deze karikaturen op zo’n houterige wijze door de rijbaan gejaagd te zien. Hun hals is een rechte lijn. Precies of deze paarden hebben en weidepaal ingeslikt en de beestjes zijn enkel ingeknikt in het atlasgewricht (Eerste halswervel) waardoor de speekselklieren uitpuilend geprangd zitten tussen het kaakbeen en de hals. Aangezien hun rug niet werkt zijn deze paarden moeilijk uit te zitten. Ook de elasticiteit van de drie grote achterbeen gewrichten gaat er fel op achteruit.

Neen, dit is geen anatomische tekortkoming van deze paarden, maar ze worden veroorzaakt door de verkeerd opgeleide berijders die de nageeflijkheid niet hebben leren verwerven.

Lang, rond en diep bevordert draagkracht

Een paard achter de loodlijn laten lopen is volgens mij zeker geen zonde, zolang het niet op de teugels hangt en zijn hoofd en hals zelf draagt. Bij het lang rond en diep rijden van een paard trekken de bovenhalspieren langs over de schoftwervel uitsteeksel aan de rugspieren. Deze rugspieren worden hierdoor licht naar boven gewelfd, zodat het paard gemakkelijker het gewicht van de ruiter op zijn rug kan dragen. Daarbij de buikspieren door fijne beenhulpen nog een beetje laten aantrekken, en deze welving wordt ook nog van onderuit ondersteund.

Door het neusje achter de loodlijn te plaatsen, (Met een nageeflijk teugeltje natuurlijk) komen de dynamisch (Iedere pas aantrekken en lossen) bewegende lenden en rugspieren nog verder tot welving en ontwikkeling. Juist, door deze lage hals houding wordt het gewicht nog iets meer op de voorhand van het paard genomen. Hierdoor krijgt de achterhand de mogelijkheid om minder belast, verder voorwaarts naar het zwaartepunt toe te leren treden.

Biomechanica gerespecteerd

Biomechanica wordt de laatst jaren voorgesteld als een nieuwe wetenschap, maar reeds in de 17e eeuw zochten wetenschappers uit hoe een lichaam zich beweegt. Als ingenieur durf ik wel iets te vertellen over (bio) mechanica en hoe een kracht (Spier) met haar specifieke aanhechtingspunten een lichaam (Ledematen) doet draaien rond een rotatiepunt (Gewricht). De biomechanica bestudeert ook hoeveel graden zo een gewricht kan draaien in de verschillende richtingen, driedimensionaal dus. Door een verstandige training is het mogelijk zowel de spierkracht (Powertraining) als de rotatiegraad (Lenigheidstraining) van het gewricht te verhogen. Aan de plaats van de spieraanhechtingspunten kunnen wij niets veranderen, dit is bepaald door de anatomie van het levend wezen.

Neen, kom mij niet vertellen dat de rond en diep houding niet biomechanisch verantwoord is. Een paard kan toch in vrijheid en zonder enige moeite een vlieg van zijn borst verjagen door de mond tot op de borst te brengen. En aangezien het paard ganse dagen lekker gras op de grond aan het eten is zal het lang maken ook al geen probleem opleveren.

Onderdanigheid versus imponeren

In onze moderne mensen maatschappij heeft onderdanigheid soms een negatieve connotatie en wordt het nogal eens geassocieerd met overheersing en onderdrukkingsgedrag.

Reeds in de kudde te zien

In de paardenkudde is onderdanigheid al snel bijgebracht aan de leden van de club. Een partijtje bijten en slaan door het dominante dier is een heel natuurlijk gedrag. Dat wordt beantwoord door onderdanigheidsgedrag, waarvan een lage hoofdhouding één van de belangrijke kenmerken is. Gelukkig maar dat wij ons paard naar deze lage diepe onderdanigheidspositie kunnen begeleiden. En waarbij wij als ruiter het gedrag van het paard kunnen beïnvloeden en het met zijn 700 kg niet als een ongeleid projectiel met ons op de loop kan gaan.

Naast een diepe hals houding toont het onderdanige paard in de kudde ook een kauwende beweging. Leuk toch als wij met onze fijne vingerhulpjes een schuimbekje op ons paard kunnen toveren, een teken van afkauwen op het bit en een bewijs van gehoorzaamheid (Onderdanigheid). Door de diepe hals buiging kan het paard tevens de omgeving minder afspeuren en verhoogt de concentratie van het paard naar de ruiter toe aanzienlijk. Ook dat is meegenomen.

Ook bereden op te merken

Voor het leveren van hogere prestaties dient er steeds meer energie op te wekken. Deze bewegingsenergie wordt opgewekt door een hogere spanning te creëren in de mentale toestand. Denk maar even aan het imponeergedrag dat tentoongespreid wordt door een viriele hengst die een paar leuke merrietjes in het zicht krijgt. Met datzelfde gevoel en lichaamshoudingen wensen wij ook ons paard in de ring voor te stellen om de jury en toeschouwers te imponeren. Juist deze geëxciteerde (Veel spanning is een natuurlijk gedrag) hengst heeft een hoge oprichting, ongeveer aan de loodlijn, een gelijkmatige hals buiging en een ondergebrachte achterhand. Juist zoals wij dat bereden verlangen in de hoger oefeningen zoals piaffe en passage.

Trainingsleer te volgen

Om je eigen spieren of die van je paard te ontwikkelen dien je die spieren aan het werk te zetten. Ja, geleidelijk aan (Maanden, jaren), beetje bij beetje de belasting op de spieren en ook de rotatiehoek van de gewrichten verhogen. Dat noemt men trainen. Door de slaglengte (Achtereenvolgens lang en kort maken) van de spieren maximaal te gebruiken en ook met de belasting te spelen, komen de spieren tot ontwikkeling. De hals van het paard maakt daar geen uitzondering op. De kunst bestaat erin de hals afwisselend lang (LRD) en kort (Opgericht) te laten werken en alle varianten ertussen. Leuk toch om vast te stellen hoe die bovenhalsspier zich na enkele jaren intensieve arbeid tot een echte spierbal kan ontwikkelen. Dit is natuurlijk enkel het geval als de ruiter het paard kan uitnodigen om zichzelf te dragen, door het beheersen van een nageeflijke hand.

De gevreesde knik in de derde halswervel kan als voorbeeld dienen voor het trainen van een paard buiten de grenzen van de biomechanica. Deze knik doet zich meestal voor bij op de ruiterhand hangende paarden, bijna nooit bij licht lopende paarden. Deze trekkende ruiters zijn ook de oorzaak van het sterk ontwikkelen van de onderhalsspier. Deze is te bemerken als een driehoek vorm, juist voor de boeg van het paard.

Tweede axioma: Nek het hoogste punt!

Samen met het aan de loodlijn zijn wordt veelal beweerd dat de nek van het paard het hoogste punt dient te zijn. Paarden met een natuurlijke oprichting (Veelal hengsten) krijgen na veel training een prachtige bovenhals spier. Waarbij het hoogste punt van de hals niet de nek is, maar een paar decimeters meer achteruit ligt. Zelfs wanneer de paarden opgericht en voor de loodlijn lopen kan de nek (Atlas) nooit het hoogste punt van de hals worden. Het zijn heel prachtige verschijningen, rijkundig volledig in orde en het is best dit te weten als je ooit fungeert als jury of trainer.

Uitleg bij de bijgevoegde foto’s.

Foto 1: De combinatie wordt hier weergegeven met het paard in de laag, rond en diep houding. De gelijkmatige halsbuiging is ook hier reeds merkbaar waardoor het paard veel ruimte krijgt in de keeluitsnijding en de speekselklieren maar minimaal samengedrukt worden. Er is een positieve diagonaal van het ondersteunende benenpaar, waarbij het achterbeen reeds iets eerder de grond raakt dan het voorbeen en daardoor aangezet wordt tot dragen. Dit is de overwegende houding van het jonge paard en ook bruikbaar bij het losrijden en tijdens mentaal relaxerende momenten.

Foto 2: Hier is dezelfde combinatie weergegeven in de wedstrijdhouding, zoals dat door de regelementen wordt voorgeschreven. Iets voor de loodlijn, opgericht met een gelijkmatige halsbuiging tgv een lichte teugelvoering en een actieve ondergebrachte achterhand door een goede reactiviteit op de beenhulpen. En ja, de nek is hier niet het hoogste punt van de prachtig ontwikkelde hals, kan ook niet. Het paard loop hier na een paar jaar training in een mooie verzamelde draf.

Op beide foto’s vertelt de lichaamstaal van het paardenhoofd ons met het orenspel, de ogen, de neus en de mond dat er een op respect en vertrouwen gebouwde communicatie tussen amazone en paard plaatsvindt.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

103 Mijn paard staakt en steigert!

Mijn paard staakt en steigert.
Mijn paard staakt en steigert. Steigeren voorkomen door intentie van vluchtgedrag toe te laten.

Mijn paard staakt en steigert. Steigeren voorkomen door intentie van vluchtgedrag toe te laten.

Niet alleen vakbonden durven staken

Gelukkig zijn paarden niet als groep georganiseerd om te staken en is het nog geen verworven recht om te staken, zoals dit bij de vakbonden wel het geval is. Maar individueel staken paarden natuurlijk ook, zeker als de vermeende werkdruk te hoog oploopt of de levensomstandigheden in hun persoonlijke beleving niet goed genoeg zijn. Verzet kan voorkomen worden.

Werkwillig in de cross, maar niet tijdens de dressuur

Zeker tijdens mijn proef op wedstrijd, maar ook tijdens de dressuur trainingen staakt mijn Jolieke regelmatig de werkzaamheden en gaat overeind staan. Ik heb dit talentvolle paard twee jaar geleden voor een prikje kunnen kopen van een dressuurruiter waarbij zij continue aan het steigeren was. Ondertussen heb ik haar opgeleid tot een heel goed eventing paard, maar in de dressuur krijg ik het niet voor elkaar. Wil jij daar eens naar kijken Dré en ik zeg natuurlijk ja. Eens een andere uitdaging dan mooi over de rug doen lopen, en met steigeren heb ik toch ook wat ervaring opgedaan. En een paar dagen later verschijnt er een ervaren amazone op mijn piste, met een lenig paard, mooi afgetraind paard, Marieke met haar Jolieke.

Ongewenste gedrag niet uitlokken

Als ik probleem combinatie op bezoek krijg ben ik niet geïnteresseerd om dat ongewenste gedrag uit te lokken, ik hou er van dit gedrag te voorkomen, in plaats van corrigerend te moeten optreden. Dus rij je Jolieke maar eens los, juist zoals je thuis zou doen Marieke. Na één rondje bemerk ik al, aan de lichaamstaal van het paard, dat wij hier niet te maken hebben met een onwillig paard. Jolieke mag wel wat ronder en dieper lopen, wat meer over de rug, maar op het geheel zijn hier geen zware opmerkingen te maken, noch in stap, draf of galop.

Teugelrukken vermijden

Aan het orenspel (Niet dat van Marieke hé) merk ik snel dat Jolieke de kort krachtige rukjes in de mond, met Mariekes rechterhand, niet erg weet te waarderen. Het rechts licht doorgetrokken bit en de buiging naar links vertelt mij dat Jolieke rechts een stuk zwaarder is in de aanleuning dan aan de linker kant. Met deze korte rukjes probeer Marieke aan haar temperamentvolle paard te vertellen dat zij van dat bit moet blijven en dat doet Jolieke ook. Maar wel met een opkrullen in de hals en volledig loslaten van die rechter teugel.

Goed van Marieke dat ze die eenzijdige aanleuning en scheeflopen van haar paard wil wegwerken, maar dat mag toch wat gezellig gebeuren. Hou maar op met die vervelende teugelrukjes en ga op zoek naar een constante, maar toch lichte aanleuning Marieke. En verwerk in je losmakende teugelhulpen wat meer tijd i.p.v. korte rukjes. Zodat Jolieke vertrouwen krijgt in je bit en wat contact durft te nemen, op beide teugels.

Meestal moet ik van in de bak over weerstand bieden en nageven staan te preken, maar nu dien ik het toch eens over meer aanleuning te hebben. Oppassen toch, ‘aanleuning’ is geen gewicht op de teugel zetten, maar een continue licht variërend contact met de paardentong behouden. De aanleuning verbetert zienderogen en ook wat zoeken naar een diepere zit va n Marieke brengt soelaas. Zo, het eerste lesuur is voorbij en wij hebben geen enkele intentie van Jolieke gezien om zich te verzetten of te gaan steigeren, leuk toch.

Tijdens de tweede les is reeds een duidelijke verbetering in de teugelvoering vast te stellen. Marieke heeft thuis naarstig aan de voormelde punten gewerkt, en meldt mij met een brede lacht: Zij heeft deze week thuis geen enkele keer gestaakt Dré.

Grenzen bepalen door opvoeren van spanning

Zo dan is het moment daar om de spanning wat op te voeren, Marieke. Bij het meer intensieve werk in de schouderbinnenwaarts, (Meer stelling, langere stukken, …) merken wij dat Jolieke wat meer tegen de hand komt. Maar met wat verhoogde aandacht op het rond en diep rijden wordt deze hindernissen op een goed manier verwerkt. Bij het rijden van de appuyer bemerking wij storingen in het ritme, zowat met horten en stoten, dewelke dikwijls kenmerkend zijn voor het voorbereiden van een steigerpartij.

Toch even opmerken Marieke dat de achterhand wel een halve meter voor de voorhand loopt. Met zo’n hoge stelling is het quasi onmogelijk voor een paard om zich nog voort te bewegen. Heel normaal dus dat je Jolieke hierop gaat protesteren. Rij eerst maar een stuk rechte lijn van A in de richting van C en zet na een tijdje de achterhand lichtjes bij, om tot een regelmatige appuyer te komen. Leuk te bemerken dat Jolieke deze lichte appuyer op een gezellig manier weet te verwerken, en er geen enkel protest meer wordt getoond.

Gaan wij nu eens werken naar de verzamelde galop, Marieke? Rij binnenin een grote volte een spiraal om tot een zo klein mogelijke volte te komen, dat is toch een heel belastende oefening. Zeker voor een leuk eventing paard met een grote galoppade. Bij het rijden van een hele kleine volte en dit gedurende meerdere rondjes zien wij ook tijdens dit galopwerk een begin van verzet tegen de teugel optreden. Een voorbode om te gaan staken en steigeren. Enkel door het rijden van een iets grotere volte en/of de duurtijd op de volte te verminderen kunnen wij deze te zware oefening voor je Jolieke lichter maken. Dat doen Marieke en Jolieke dan ook op een voortreffelijke manier, en dat zonder enige vorm van verzet.

Overbelasting vermijden

Aan de expressie van Jolieke kunnen we afleiden met een werkwillig paard te doen te hebben. Maar ‘trop est trop’ en ‘te veel is te veel’ verkondigde onze vroegere eerste premier Paul Vanden Boeynants.

Trainen is per definitie het verleggen van de grenzen van ruiter en paard. Deskundig trainen van een paard is het voortdurend aftasten van de limieten, zowel mentaal als lichamelijk, zonder deze te ver of te lang te overschrijden.  Worden deze limieten te ver en te lang overschreden dan zal het paard zichzelf beschermen tegen vervelende invloeden en overgaan tot staken van de gevraagde arbeid. Bij je Jolieke is de oplossing ‘steigeren’ om aan het te zware werk te ontkomen. Andere paarden zullen de oefeningen uitvoeren als een marionette aan een koordje en een aangeleerd hulpeloos gedrag vertonen. En denk maar niet dat het bij de mens anders verloopt.

De 5 agressie niveaus

In mijn boek ‘Als fluisteren niet helpt’ is er een hoofdstuk ingelast over de diverse agressie niveaus: de 5 V’s zoals wij die noemen: Vleien/ Vluchten/ Verstijven/ Verzet/ Verslagen. Ja, Marieke, na het Verstijven (Die onregelmatige horten en stoten) neemt je Jolieke de toevlucht tot Verzet (Steigeren) om zichzelf te beschermen tegen overbelasting en zodoende zijn levensomstandigheden te verbeteren.

Het spelen met spanning is een noodzaak om tot een gewenste gedragsverandering te komen, zonder echter de limieten van het levende wezen te overschrijden.

Postscriptum

Jolieke deed het super op wedstrijd Dré. Geen enkel protest, niet perfect maar nu zeker goed genoeg. Denk dat jouw lessen er voor iets tussen zitten. Leuk na een paar weken trainen zo’n Whatsappje te ontvangen, Marieke, heel motiverend voor een instructeur hoor.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

102 Een keertwending om de achterhand aanleren

Een keertwending om de achterhand aanleren

Een keertwending om de achterhand aanleren.

De onafhankelijke hulpgeving voor de stap keertwending en galop pirouette zijn nagenoeg identiek.

Eerst observeren

Rij maar eens een keertwending om de achterhand, Marieke. En ja, Marieke rijdt zoiets dat op een kurzkehrt op de hoefslag lijkt, zoals ze dat ook al op wedstrijd gezien heeft. Een grote onregelmatige cirkel met verkeerde buiging en… en … . Stop er maar mee Marieke ik heb genoeg gezien, ik denk dat we aan de slag kunnen.

Juist, Marieke, ik heb je geen enkele voorafgaandelijke instructie gegeven, hoe je zo’n keertwending dient te rijden, maar dat doe ik doelbewust. Zoals ik je nu bezig zie zal je tijdens je trainingen thuis juist dezelfde ommekeer maken, en daar kan ik als instructeur nu op inspelen. Was het niet Einstein die vertelde dat ‘everything depends on the observer’. Ik als instructeur speel in eerste instantie de ‘waarnemer’, toch?

Oorlogje voeren

Op dit moment droppen de Israëli’s met drones precisie bommen op de hoofden van de Palestijnen, maar dat is anders geweest. Tijdens de middeleeuwen trokken onze beste ridders, echte mannen van adel met een mooi paard, naar het Midden-Oosten. Ze chargeerden met frontale aanvallen op de heidense (?) moslims. Prachtig toch als je dan je vurige paard vanuit volle galop kan ter plaatse brengen en je paard op kleine rondjes wild tekeer kan doen gaan. Het voetvolk als kegeltjes omverwerpende en dat terwijl nog een paar rake zwaardslagen kan uitdelen. Et voilà, hier werd de galoppirouette (En ook de levade) van de klassieke dressuur geboren, en dat dan nog met de teugels in één hand.

Stapsgewijze aanleren

De keertwending om de achterhand in stap past volledig in de voorbereiding van de hierboven beschreven galoppirouette. Ja, ook in draf kan je zo’n ommekeer maken, maar dat noemen wij in onze kür dan een piaffette, dus een keertwending in de piaffe.

Onafhankelijke hulpen

Als je het rijden van zo’n keertwending eens diepgaander ontleed, dan stel je vast dat er hier heel veel rijkunst bij te pas komt. Het belangrijkste aspect van deze oefening is, dat je alle hulpen op een onafhankelijke manier dient te kunnen geven, Marieke. Probeer met je rechterhand maar eens een moer op een bout vast te draaien, terwijl je met je linkerhand een andere moer probeert los te draaien. Aangezien vrouwen nu ook voor garagist studeren, neem ik aan dat dit voorbeeld genderneutraal is.

Tijdens een keertwending doe je met al je ledematen iets anders, dit teneinde je paard in deze oefening te houden. Simpel uitgedrukt probeer je met je handen de voorhand naar binnen te plaatsen, terwijl je met je beide benen het uitzwaaien van de achterhand probeert in te dijken. Oh, ja Marieke, ik diende je ook nog eerst te vertellen, dat bij een keertwending de voorhand een cirkel dient te beschrijven. Dit rond de achterbenen, die zich in een cirkel van 30 cm mogen voorwaarts verplaatsen. Logisch ook dat je Jolieke naar binnen gebogen staat zodat dat het beestje toch kan zien waar hij naartoe loopt.

Teugelhulpen

Met je beide teugels breng je de voorhand naar binnen, maar als voorbereiding hiervoor heb ik jou en Jolieke reeds de schouderbinnenwaarts geleerd, toch? En met je beide benen hebben jullie tijdens het ontwikkelen van de travers reeds de achterhand leren naar binnen plaatsen. Een stappirouette is dus eigenlijk niets meer dan het samen uitvoeren van de schouderbinnenwaarts en de travers, zodanig dat de achterbenen zich op een klein cirkeltje voorwaarts verplaatsen.

Natuurlijk breng je je beide handen naar binnen, terwijl je binnenteugel de nageeflijkheid en juiste buiging rond het binnenbeen bewaakt. Door een verhoogde inwerking van de buitenteugel plaatst je de voorhand meer naar binnen, terwijl het naar buiten brengen van de buitenhand het naar buiten uitslaan van de achterhand voorkomt of de achterhand meer naar binnen plaatst.

Beenhulpen

Je buitenbeen leg je meer of minder achteruit en je speelt ook met de intensiteit van deze kuithulp. Je binnenbeen zal de impuls in je paard houden, Marieke. Maar ook je buitenbeen kan op dat slappe momentje van dienst zijn.

Gewichtshulpen

Kijk zelf ook maar in de richting waar je paard naartoe kijkt (naar binnen dus), zodat je dadelijk kan meezitten met het veranderende zwaartepunt van je Jolieke.

Arbeidspirouette in stap

Begin maar eerst met dat alles te proberen op een kleine volte, waarbij je de voor en achterhand op twee concentrische cirkels (Mooi woord van mij hé) plaatst, en zoek maar steeds naar het verkleinen van je voltje, op zoek naar een diameter van 30cm. Mogelijks ervaar je dit succes nog binnen je eerste lesuur. Maar het kan ook maanden geduldig werk vragen alvorens je paard soepel en zonder boren (Binnenbeen blijft staan) op dit kleine cirkeltje stapt. En wees er maar zeker van dat dit op de ene hand een stuk moeilijker zal gaan dan op de andere hand. Dit heeft alles te maken met het scheef zijn van je paard en het links of rechts zijn van je eigen geest en lichaam, Marieke.

Ho, ik was het bijna vergeten vermelden dat je vóór het aanvangen van de keertwending reeds de verzamelde stap dient te beheersen, op de rechte lijn en de voltes. En dat je voortdurend voorwaarts dient te denken, en, ….

Oefening baart kunst

Alle voormelde signaaltjes (Hulpen noemen ruiters dat) kunnen op ieder moment ingezet of opgegeven worden of qua intensiteit (Sterkte van de hulp) tussen hoger en lager veranderd worden. Een keertwending rijden is dus niet zomaar je benen en teugels in een bepaalde positie vast zetten. Het is een continue verandering teweegbrengen in alle hiervoor aangehaalde communicatie signaaltjes met je paard en omgekeerd. Dit noemt men dan de ‘onafhankelijke hulpen’ en daarvoor is een onafhankelijke zit van de ruiter en een nageeflijk en doorlaatbaar gemaakt paard noodzakelijk.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

101     Een riempje meer of minder!

Een riempje meer of minden!
Een riempje meer of minder! Een neusriem wordt niet aangesnoerd en laat het paard toe te kauwen op het bit.

Met of zonder sperriemje

En waarom rij je zonder sperriempje Marieke? Oh, ik heb een nieuw hoofdstel gekocht en er waren niet genoeg gaatjes in het sperriempje, dus heb ik dat sperriempje er maar af gehaald, Dré. Je paard loopt mooi over de rug, maar ik bemerk dat je Jolieke heel onrustig is in de mond. Hij probeert steeds zijn mond ver open te sperren! De naam ‘sperriempje’ zegt het zelf, het is een riempje dat als doel heeft het opensperren van de mond te beperken. En neen, een sperriempje heeft niet de bedoeling om de mond van het paard strak dicht te snoeren, dat is een heel andere insteek.

Afkauwen toelaten

Kenmerkend voor een lichte aanleuning is het gezapig kauwen van het paard op het mondstuk, waardoor het beestje meestal ook gezellig gaat schuimen. Met deze steeds in frequentie en intensiteit variërende signaaltjes, communiceert je Jolieke met de lichte nageeflijke ruiterhand en vertelt zo zijn gevoelens aan de jou. En omgekeerd is dat ook waar, ook je eigen vingers kunnen jouw gevoel langs een doorhangend teugeltje naar de paardenmond overbrengen. De teugel is dus als het ware een communicatielijn waarmede emoties van jouw sterk ontwikkeld brein naar het minder ontwikkelde brein, van je lichamelijk tienmaal sterkere paard, overgebracht worden. En niet vergeten Marieke, dat emoties een levend wezen aanzetten om zijn gedrag te veranderen. Deze gedragsverandering bij het paard teweegbrengen, op onze vraag dan toch, is het doel van paardrijden, of zie jij dat anders? Alle overgangen en veranderingen in een beweging zijn toch gedragsveranderingen, neen?

Stabilisering van het bit

Jonge paarden zijn op zoek naar wat ze in Gods naam met zo’n stuk ijzer of kunststof in hun mond kunnen aanvangen. Ze proberen soms aan de invloed van dat vreemde ding te ontsnappen door de tong boven of achter het bit te plaatsen. Vele paardenmensen denken dat je dat kan voorkomen door de neusriem nog wat gaatjes strakker te spannen, maar niets is minder waar. Bij een losse, of zelfs geen neusriem, heeft het paard de mogelijkheid om gezellig met het bit te spelen.

De meest aangename ervaring voor het paard is de tong onder het bit, zeker als je niet continue met je ruitergewicht aan de teugels hangt. Vergeet niet dat bij een trekkende ruiterhand de tong tussen het bit en de onderkaak op een pijnlijke manier wordt geplet. Sommige paarden spelen echter te veel met het loshangend bit en daartegen is een sperriempje een goede oplossing. Zonder dat die daarvoor dient knellend aangespannen te worden.

Onrustige mond

Jouw Jolieke, Marieke, speelt onrustig met zijn bit en opent daarbij veelvuldig de mond, zodat de soepele aanleuning met je teugel steeds wordt verbroken. De sperriem dient om een overmatig openen van de mond te voorkomen, zodat de communicatie op een constante, door de ruiter controleerbare manier kan verlopen. Ook op een relatief losse sperriem kan een paard, belemmerd in zijn mondvrijheid, rare dingen doen en zelfs verzet geven tot achteroverslaan toe. Bij zo’n extreme reacties stel ik mij wel de vraag of de oorzaak niet gezocht dient te worden in het aanwezig zijn van pijnlijke tanden. Enkele weken voor het eerste maal inbrengen van een bit laat je best een inspectie van de tanden uitvoeren door een deskundig tandarts. Wolfstandjes laat je natuurlijk verwijderen alvorens je met je jonge beestje begint.

Slobberriempje

Nu wij het toch over riempjes en bitten hebben zou ik je nog wat willen vertellen over het slobberriempje, Marieke. Dit is een heel fijn riempje dat over de onderlip van het paard van de ene naar de ander schaar van de stang loopt. Het slobberriempje heeft als doel de stang wat stabieler in de mond van het paard te leggen. Het voorkomt dat het paard de stang naar eigen believen met de tong kan opheffen en terug laten vallen en de scharen naar voor en achter klapperen. Dit spel kan je veel zien als paarden met trens en stang de vrije teugel krijgen.

Een ander voordeel van het slobberriempje is dat je paard de schaar van je stang niet zijdelings tussen de tanden kan nemen. Sommige snuggere paarden fixeren graag de schaar van de stang tussen de tanden. Daardoor ontsnappen ze aan de de sterke inwerking van de stang en worden zijzelf meester van het spel. Ze kunnen dan zelfs gemakkelijk op de loop gaan met hun berijder. Ook een slobberriempje wordt niet strak aangespannen, maar los bevestigd zodat de scharen in het verlengde van de mondlijn kunnen naar voor komen, maar niet verder.

Diverse types van neusriem

Bij mijn voorgaande beschrijving heb ik het natuurlijk over een gecombineerde neusriem, wat niet betekent dat je niet deftig zou kunnen rijden met een ander type van neusriem. Momenteel zijn er ook allerhande ergonomische uitvoering op de markt, maar de regels waaraan deze rijkundig dienen te voldoen blijven zeker van toepassing.

Juist, bij trens en stang heb je natuurlijk geen sperriempje meer, maar enkel een hoge neusriem. Sommige enkelingen denken dat het tongprobleem ook bij stang en trends kan opgelost worden met het toevoegen van een strakgespannen sperriempje tijdens de trainingen! Ook hier is de enige oplossing te zoeken in het aanleren van een nageeflijke hand aan de ruiter, waardoor een te grote spanning op de tong wordt vermeden. Maar dat is een heel ander hoofdstuk.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

100 Hoe word ik nationaal kampioen?

Hoe word ik nationaal kampioen?

Hoe word ik nationaal kampioen? Enkel de jury bepaalt jouw klassering.

Enkel de jury bepaalt je punten

Je wordt maar kampioen, Marieke, als de jury’s je meer punten geven dan de andere combinaties, zo simpel is dat. De jury is dus één van de vele externe factoren die je resultaat beïnvloeden en waarop je maar weinig of geen invloed kan uitoefenen. Uit mijn eigen jury periode herinner ik mij dat ruiters en hun entourage heel vriendelijk zijn als je op het jurybankje zit. En het gebeurt ook dat sommige ruiters bij bepaalde jury’s niet meer willen rijden, en dit om uiteenlopende redenen.

Richt je aandacht op wat jijzelf kan beïnvloeden

Aangezien je op het jureren zelf maar weinig invloed hebt, is het dus best om je aandacht en inspanningen te richten op wat je zelf kan beïnvloeden. Eén van mijn leerlingen met een hoog analytisch vermogen feliciteert mij: Met een goed paard, een goede ruiter en goede begeleiding kan je kampioen worden, korter kan ik het echt niet samenvatten.

Mijn paard is nationaal kampioen

Met enige fierheid kan ik vermelden dat mijn 5-jarige Nastrovjah een paar weken geleden nationaal kampioen is geworden. Jaja, ik weet het wel het is het maar in een lager reeksje. Het juiste moment toch om even te ontleden ‘waarom’ de jury haar en Marieke op de eerste plaats heeft gezet.

Een goed paard maak je zelf

Alles begint natuurlijk met het goed rijden van een talentvol paard. Iedereen weet dat een uitmuntend en goed aangereden paard voor de gewone liefhebber niet te betalen is. Of erger nog, de meeste liefhebbers verkopen hun beste paard en rijden verder met deze die nog overschiet.

Kampioen worden begint dus dikwijls vele jaren voor de bekroning, zelf een merrie met goede afstamming kopen en daar zelf de betere hengsten naartoe leiden. Of misschien koop jij direct een veulen van betere makelij. Als je dan nog wat geluk hebt, wordt er in je schamel stalletje een paard met veel vermogens geboren of ook niet. Voor de eerste maal in mijn lange leven had ik de luxe om het talentvolste paard te kunnen kiezen uit verschillende jonge paarden die wijzelf gefokt hebben.

De aangeboren vermogens ontwikkelen tot talenten

Ieder paard en mens is met meer of minder vermogens geboren. Deze vermogens dienen door een aangepaste training dan verder ontwikkeld te worden tot ze vaardigheden zijn. Als alles optimaal verloopt kan je na veel training van talenten spreken. Voor het ontwikkelen van de paarden talenten dien jijzelf ook je eigen talenten ontwikkeld te hebben. Juist, je dient dus geschoold te zijn in de brede waaier van paarden kennis en deze ook veelvuldig, met vallen en opstaan verder ontwikkeld te hebben in de praktijk. Juist, Marieke, sommige paarden hebben een natuurlijke oprichting, een ondergebrachte achterhand en drie uitmuntende bewegingen en veel impuls van moeder natuur meegekregen bij de geboorte. Naast nog vele tientallen andere eigenschappen zijn dit toch de belangrijkste eigenschappen waarmede jij bij de jury kan aanzetten op zijn zak met puntjes leeg te schudden.

Een gezonde geest in een gezond lichaam

Naast de vele lichamelijke factoren mag men de mentale component van ruiter en paard zeker niet vergeten. Respect en vertrouwen tussen paard en mens zijn de belangrijkste fundamenten voor het succesvolle rijpaard, en deze worden hoofdzakelijk tussen de geboorte en het zadelmak maken reeds geduldig opgebouwd. Na veel inspanningen en wegvloeiende centjes hoop je dan dat je uitverkorene ook nog voor jou wil werken, dat hij of zij ‘rittig’ is? Deze werkwilligheid, een mentale ingesteldheid, is mogelijks nog de belangrijkste eigenschap om tot resultaat in de africhting te komen.

Externe middelen inschakelen

Wegens wat ouder worden maken wij onze paarden niet meer zelf zadelmak, maar vind ik het toch steeds beangstigend om een jong paard in de handen van de zadelmak maker te geven. Mijn ervaring heeft mij geleerd dat het veelal jonge onervaren kornuiten zijn die deze levenslange inprentingen aan het groene paard meegeven. (Oei, de oude wijze man heeft gesproken)

Duidelijk dus dat je sommige zaken volledig zelf in de hand hebt en andere door je vingers voelt glippen. ‘Wat jezelf doet is het beste’, en dat is dikwijls zo, maar soms is het toch beter om externe middelen in te schakelen. Ondanks mijn hogere leeftijd train ikzelf Nastrovjah drie tot viermaal per week. Maar tweemaal per week geef ik het stuur aan Marieke, een jonge getalenteerde en ervaren amazone. Zo kan zij voldoende feeling met Nastrovjah kan opbouwen, om succesvol aan de wedstrijden deel te nemen. Laat ons eerlijk zijn, zo’n jonge griet kan de jury zeker beter de punten uit zijn zakken halen dan een oude rond botsende vent, zoals ik mijzelf ondertussen beschouw. Door een regelmatige begeleiding ben ik er zeker van dat mijn gastruiter en ikzelf door overeenkomstige signalen met onze gemeenschappelijke Nastovjah communiceren.

Hoe de africhting van zo’n jong beest verloopt gaan wij hier niet in detail bekijken, dat zou ons te ver van ons onderwerp afleiden. Dat weet je mogelijks zelf wel of kan je eigen instructeur je hopelijk ook vertellen, of niet misschien?

Een resem aandachtspuntjes maken het verschil

Naast de technische uitbouw van de combinatie zijn en ook nog heel veel praktische zaken waardoor je voorbereid naar een wedstrijd toe kan vertrekken. Ik som maar even op:

-Voor het wedstijdseizoen heeft mijn echtgenote beslist om het eentonig bruin gekleurde hoofd van Nastrovjah wat meer expressie te geven. Dit door een neusriem met een wit randje en een blingbling frontriem aan te schaffen. Ikzelf ken van deze optut dingen niet zoveel en laat met genoegen een ander zich daarop uitleven. Wel weet ik dat de hoofdhouding (Juist, van het paard) een belangrijk punt is bij het jureren en een goede houding dan ook best wordt geaccentueerd.

-Een paar weken voor de wedstrijd wordt ons beestje in deze herfstperiode reeds van een warm dekentje voorzien. De prestaties van het paard liggen hoger bij een lichte vacht en alles oogt toch wat beter voor de jury en de toeschouwers.

-We vermijden dat ons paard kort voor de wedstrijd nog dient beslagen te worden, en wij voorzien ijzers met tapgaten natuurlijk, toch als de wedstrijd op een weide plaatsvindt.

-Veertien dagen voor de wedstrijd leggen wij op het grasland een piste aan die zoveel mogelijk gelijkt op de vierhoek waarin de wedstijdproef zal plaatsvinden. Allerhande witte hekjes, Ikea opstapjes als letters, enkele springbalken op de grond. Rond ons huis steel ik ook een opvouwbare jurytafel en -stoeltjes, de mooiste bloempotten verdwijnen en ….

-In deze periode rijdt Marieke hier regelmatig de dressuurproef en ik geef instructie vanop mijn aftandse Gator die te dicht bij C is geparkeerd. Ja, de hond mag als storende factor ook plaatsnemen op het bakje hoor. Nastrovjah mag gerust de proef wat van buiten kennen, maar we letten er wel op dat haar eigen initiatief geperkt blijkt. Rond onze ring rijden wij los en dan direct de nagebootste ring binnenrijden. Zo leren we hoe in te spelen op de mogelijks opborrelende emoties van Nastrojah. Neen, gezien onze ruime wedstrijdervaring hebben Marieke en ikzelf een goede beheersing van dit gesimuleerd wedstrijdverloop. En daarbij, een beetje wedstrijdangst bevordert de prestatie.

-Ik weet wel Marieke dat je mama heel graag en ook goed de proef voorleest, maar train het uit je hoofd rijden van je proefje maar. Dan dien je nooit op je voorlezer te wachten. Het geeft de jury tevens de indruk dat jij je proefje door en door kent. Je kan zelf constant voordenken wat je voortdurend in je proefje hoeft te doen, in plaats van afwachtend aan de lippen van je voorlezer te hangen.

-De dagen voor de competitie is de weidegang toch wat beperkt in de tijd, kwestie van dat buikje wat weg te krijgen. En openspattende mest is toch wat storend bij het rijden van je mooie proef.

-Een mislukte deelname aan een interland, met mijn splinternieuwe rijlaarzen, heeft mij geleerd dat je de laatste dagen niets meer verandert aan het harnachement van paard en ruiter. Oh ja, dat vlindertje om de teugel, als stop voor de martingale, gaan we toch nog wegnemen. Volgens een goede vriend lijkt de hals van Nastrovjah langer als dit verwijderd is.

-De dag voor de wedstrijd wordt er rustig dressuurwerk gedaan en een gezellige buitenrit, een beetje tapering off mag er ook bij komen en de zinnen eens verzetten kan geen kwaad.

-Daags voor de wedstrijd wordt het mooi gepoetste materiaal door mijn echtgenote deskundig in de wagen gestapeld, kwestie van niets terug vergeten en alles eenvoudig terug te vinden. De morgen van de wedstrijd wordt dat jonge beestje ook nog gewassen met de juiste shampoo en tot in de puntjes getoiletteerd. Over toiletteren kunnen wij een gans boek schrijven, maar daar gaan we hier niet aan beginnen.

-En juist voor het vertrek wordt Nastrovjah reeds voorzien van de aangepaste ‘kalkoenen’ om de nodige loopzekerheid te garanderen op het mooie grasveld. Zo’n jong beest op de wedstrijd van vijzen voorzien zorgt toch dikwijls voor de nodige stress bij het paard en de ruiter en kan het vertrouwen schaden.

-Een kwartiertje voor het opzadelen wordt het hooi weggenomen, zodat er met een witschuimend mondje kan gereden worden en het mondstuk niet vol hangt met oude etensresten.

-Natuurlijk voorzien we Nastrojah tijdens het losrijden van witte bandages om haar mooie bewegingsapparaat wat in de verf te zetten. Of dacht je dat de jury nooit eens opzij kijkt naar wie er nog gaat binnenkomen?

-Na het opzadelen neem ik als vertrouwenspersoon Nastovjah aan de longe mee voor een kwartiertje site seeing, om te gewennen aan deze toch wat vreemde omgeving voor dit jonge beestje. Daarna stijgt Marieke op en loop ik toch nog maar eens mee aan hun zijde om onverwachte omstandigheden, zoals een tegenliggend vreemd bokkend en steigerend paard, de sfeer niet te laten bederven.

-Tijdens het losrijden zoeken wij zoveel mogelijk dezelfde omgeving op als in de echte ring. Een leegstaande ring of een paar toertjes rond de ring brengen hiervoor meestal soelaas.

Bij de bel sta je er als ruiter alleen voor

-En dan gaat de bel, vanaf nu wordt het een verleidingsspel tussen Marieke met Nastrovjah en de aandachtige jury. Hun doel is niet nationaal kampioen te worden, maar het beste van hunzelf te geven. De gevraagde oefeningen hebben wij er thuis netjes in getraind, zoals de andere deelnemers vermoedelijk ook hebben gedaan. Nageeflijkheid, doorlaatbaarheid, opgewekte en beheerste drang voorwaarts, zijn de belangrijke poker kaarten die wij op de tafel gaan leggen. Een goede jury zal deze basisfundamenten van de dressuur hopelijk wel herkennen en daar op alle rubrieken een half puntje meer voor geven.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

99 Tong achter het bit!

Tong achter het bit!
Tong achter het bit! Lichtheid in de aanleuning en een losse neusriem voorkomen tongproblemen.

Het zadelmak maken uitbesteden.

Zes weken geleden heb ik mijn vier jarige Jolieke naar de zadelmaker gebracht, goesting om eens mee gaan te kijken Dré? Na vier jaar tijd en geld investeren mag ik voor de eerste maal zelf op haar rug plaatsnemen. Voor jou trek ik wel een paar uurtjes uit Marieke, en daarbij zie ik toch ook eens graag hoe het er in zo’n industriële zadelmakmakerij aan toe gaat.

Tijdens het longeren zie ik Jolieke met haar neus omhoog rond de longeerbox stormen. Ik had eigenlijk een softe start verwacht en een paard dat toch wat was bijgezet, maar ja, dat heb je zelf niet in de hand als je je paard uitbesteedt.

Het opstijgen van de jonge amazone verloopt heel normaal, Jolieke blijft mooi stil staan en al snel krijgen wij de bereden stap, draf en galop sequenties te zien. Een hoofstel kunnen op zetten, blijven stil staan bij het opstijgen en een paar rondjes in de drie basisgangen zijn toch de verwachtingen die je stilletjes mag koesteren na een voldoende lange zadelmak periode.

Nageeflijkheid zoeken van bij het longeren.

Nageeflijkheid, over de rug lopen, laag lang rond en diep zijn wel zaken die wijzelf reeds aan de longe reeds aanleerden aan het groene paard. Bereden kunnen starten met een soepel lopend paard is toch lekker meegenomen.

Het bit op de lagen verstoort het soepele contact.

Tijdens het met de neus omhoog rondlopen van Jolieke bemerk ik geen enkele beweging in haar mond en ook Marieke is niet gelukkig over het mondcontact dat zij bereden bij Jolieke ervaart. Stop maar even, zodat wij tong en bit eens kunnen nakijken. En ja hoor, de tong is volledig opgetrokken tot achter het bit, het mondstuk ligt dus direct op de lagen, waardoor de bufferende werking van de tong verloren is gegaan.

Wij weten natuurlijk dat bij een goed in de hand gesteld paard de verbinding tussen onze handen en de mond van het paard voortdurend varieert door het matig op het bit kauwen van het paard. Met een opgetrokken tong en ook met een tong over het bit gaat deze intieme connectie verloren. De continue veranderende communicatielijn is dan vervangen door een on-off signaal. De tong van Jolieke terug onder het bit krijgen blijkt onmogelijk te zijn. Het lopen met een opgetrokken tong is dus na een paar weken reeds een gewoonte geworden.

Trek en sleurwerk uit den boze.

Tijdens het eerste bereden rondje konden wij al vaststellen dat de zadelmak makende amazone met het bovenlichaam sterk achteruit hing, ja, om sterk aan de teugels te kunnen trekken. Later bemerken wij ook nog twee dikke bulten op de romp van Jolieke, op de plaats waar de sporen inwerken. Ondanks het superviserende oog van de ervaren manager is de jonge amazone er toch in geslaagd om het gevreesde trek en stampwerk toe te passen. Natuurlijk doet je paardentong pijn als men met 50 kg voortdurend aan de teugels trekt en je gelijktijdig met prikkende sporen wordt aangepord. Juist, om de tintelende pijn in je tong te ontvluchten steek je dan toch je tong over het bit of trek je de tong op tot boven het bit.

Pas zadelmak en reeds heropvoeding nodig.

Haal je Jolieke maar direct naar huis Marieke, ik denk dat er hier tijdens het zadelmak maken met de aanleuning wat is misgelopen, laat ons samen maar op zoek gaan of wij dat nog kunnen oplossen. In sommige gevallen kan het iets hoger hangen van het mondstuk enig soelaas brengen, maar dat schijnt bij Jolieke niet het geval te zijn.

Het juiste bit kiezen.

De keuze van het juiste bit is natuurlijk belangrijk en kan het probleem helpen oplossen, maar het is de inwerking van de ruiterhand die in hoofdzaak de grootte van de belasting op de tong bepaalt.

Het eerste bitje dat je gekozen hebt is een dikke dubbel gebroken trens, Marieke, daar schijnt mij niets mis mee te zijn. De inwerking van een dikker bit is zachter aangezien het contactoppervlak met de tong groter is dan bij een fijn bit en er dus minder druk (kg/cm²) op de tong komt. Misschien is de combinatie van een dik bit en een vastgesnoerde neusriem wel gedeeltelijk de aanleiding van dit tongprobleem? Wij bemerken al snel dat het losser maken van de neusriem geen enkel effect heeft op het tonggedrag van Jolieke. Zelfs zonder neusriem en zonder inwerking van de teugels blijft de tong voortdurend en bewegingsloos opgetrokken. Duidelijk dus dat het optrekken van de tong een automatische reactie is geworden op het plaatsen van het bit en een automatisme doorbreken is echt niet eenvoudig.

Even scharrelen in onze bittenbak.

Even in onze door de jaren opgevulde bittenbak gaan scharrelen, mogelijks is een ander bit gebruiken een deel van de oplossing?

We stellen al gauw vast dat het metalen stangetje met tongvrijheid of de dikke rubberen stang hier zeker niet de verwachte oplossing brengen. En het gebroken bit met een tonglepeltje, veel gebruikt bij paarden die de tong over het bit steken, maakt de toestand alleen maar erger. Bij het rondneuzen op internet vinden wij een heel licht en dun kunststof stangetje met tongvrijheid, dat door velen wordt aanbevolen. Snel er eentje van bestellen zeker. Maar ook met dit bitje blijft de tong steeds opgetrokken, ook al is je Jolieke niet bijgezet.

Kauwen tijdens het eten.

Wat dacht je er van Marieke, zouden wij je Jolieke niet eens op stal zetten met een los halster waaraan je bitje is bevestigd? Dan zijn we toch al zeker van een volledige mondvrijheid. Wij zijn op zoek om je Jolieke uit te nodigen tot kauwen op zijn bit, eten met je tong opgetrokken of over het bit hangende tong schijnt mij heel vervelend. Moest je daar niet van overtuigd zijn, steek dan zelf maar eens wat muesli onder je tong. Geef hem maar een schep lekkere muesli en geef hem alle tijd om in de stal zelf uit te zoeken dat het gezelliger is met een tong onder het bit. Verwijder wel je mooie lange hooi uit de stal, want dat zou zich wel eens ballen rond het bit kunnen vormen.

En ja hoor, na wat stuntelig zoeken vreet Jolieke haar voederbak volledig leeg met haar tong onder het bit. Steek je Jolieke ook maar enkele uren op een kaalgevreten weide met het los bevestigd bitje in haar mond. Na enkele weken staat Jolieke rustig in de stal en op de weide met haar tong onder het bit.

Stap na stap evolueren.

Ook bij het longeren met een eenvoudig halster en een daaraan bevestigd bit, zonder enige bijzetteugels, blijft haar tong nu meestal onder het bit. Maar zodra er enige actie van de lange bijzetteugels op het bit komt wordt de tong toch opgetrokken en blijft die ook opgetrokken.

Door het veelvulidg geven van muesli tijdens het aan het halster longeren leert Jolieke wel met het bit te spelen. Na meerdere trainingen vindt zij het de gewoonste zaak om kauwend, met haar bit rond te lopen. Nu is het moment aangebroken om weinig inwerkende bijzetteugels aan te brengen, en ja hoor, mits de nodige muesli blijft haar tong lekker bewegend onder het bit. De longeerlijn bevestigen wij aan een ring van de halster zodat wij zeker zijn dat wijzelf geen enkele druk op het bit uitoefenen.

Nu kunnen wij verder evolueren tot de normale gang van zaken en het halster vervangen door een losse kaptoom en later door een gewone toom met heel losse hoge neusriem en zonder die prangende sperriem, zodat het afkauwen met de tong onder het bit niet verstoord wordt. Vervolgens gaan wij de longe door de trensring naar de singel aanbrengen zodat wij hiermede toch wat kunnen inwerken op de tong van het paard en zo de nageeflijkheid bevorderen. Een nageeflijkheid op de teugel die wij korteling ook in de bereden toestand nodig hebben. Ook tijdens het bereden werk voorzien wij nu Jolieke op regelmatige basis van muesli met het gewenste kauwende resultaat.

De zachte hand en losse neusriem als oplossing.

Iemand fluistert in mijn oor dat je die tong ook met een nylonkous kan vastbinden, maar dat zijn niet de zaken die ik in praktijk wens te brengen. Neen, je hoeft mij niet uit te leggen hoe dat in zijn werk gaat. Enkel met een nagevende ruiterhand en een losse neusriem leert een paard af te kauwen met een boven de tong liggend bit. Hoera, na twee maand aandachtig werk loopt Jolieke op een ontspannen manier door de rijbaan, zoals het hoort.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken

98 Hoe leer ik mijn paard passageren?

Hoe leer ik mijn paard passageren?
Hoe leer ik mijn paard passageren? Passage ontwikkelen kan vanuit de piaffe of de verzamelde draf.
Hoe leer ik mijn paard passageren? Passage ontwikkelen kan vanuit de piaffe of de verzamelde draf.

Passage is een natuurlijke beweging

Denk je dat mijn Jolieke ooit zal kunnen passageren, Dré? En ‘If yes’, hoe begin je daaraan?

Laat je Jolieke na een paar dagen boxrust maar eens lekker stoeien op de weide, Marieke, en je zal zien dat er vanzelf een passageachtige draf tevoorschijn komt. Passage is een natuurlijke gang voor paarden, waarbij de paarden hun kracht en elegantie laten zien om zo hun rangorde naar elkaar toe te bevestigen. Met enig inzicht in de africhting is het ook mogelijk je Jolieke deze passage onder de man, bereden dus, te laten zien. Recent was ik nog op bezoek in een doordeweekse manege en zag daar meerdere heel eenvoudige paarden een drafbeweging geven die op een passage lijkt. Dat moet dan ook wel bij jouw Jolieke lukken, Marieke.

Hoe ziet een passage er uit?

Maar laat ons eerst samen eens bekijken wat een passage eigenlijk inhoudt, Marieke!

Passage is een gewone drafbeweging met een langer zweefmoment, niks speciaals dus. Dit langer zweefmoment Is bekomen door het hoger in de lucht katapulteren van het ganse lichaam. Het duurt dan ook langer voordat het lichaam door de zwaartekracht terug (Juist ja, eerst met zijn benen natuurlijk) op de grond valt. Om zijn lichaam hoger te kunnen opwerpen dient het paard zijn stuwende achterhand meer naar voor te brengen. Dichter bij zijn zwaartepunt dus, teneinde een meer naar boven gerichte stuwkracht te kunnen geven.

Duidelijk dus dat je Jolieke zich dus eerst dient te kunnen verzamelen, Marieke. De hoogste graad van verzameling wordt verkregen in de piaffe (Draf ter plaatse). Maar bij de piaffe is er nog enkel een verticale stuwing van de achterbenen en ontbreekt de voorwaarts stuwende component. Bij de passage zal de achterhand dus minder dienen ondergebracht worden dan in de piaffe. Dit om tegelijkertijd een opwaartse- en voorwaartse stuwkracht te ontwikkelen. Bij de klassieke piaffe is de elastische achterhand diep onder het paard gebracht en is het moeilijker om hieruit weg te rijden naar de passage toe. Niet te verwonderen dat de meeste wedstrijdruiters deze moeilijkheid ontwijken door hun piaffe te vervangen door een passage ter plaatse. Zo omzeilen ze de moeilijkheidsgraad van deze overgang tussen piaffe en passage.

Passage voor of na de piaffe ontwikkelen?

Ikzelf zou de passage bij je Jolieke liefst ontwikkelen nadat de piaffe goed bevestigd is, Marieke, maar sommige africhters doen dat juist andersom, wat dus ook kan. Bij een piaffe met veel voorwaartse beweging leert het paard ook de voorwaarts stuwende kracht te ontwikkelen.

Bij een goede passage bemerken wij een hoog opgetrokken voorbeen, wat ook bij de piaffe wordt nagestreefd, dit teneinde een langer zweefmoment te bekomen. Dit hoger optillen van het voorbeen is te activeren door het tijdelijk licht aantikken van het voorbeen. Dat gebeurt natuurlijk in het ritme van de drafbeweging.

Even aantikken kan veel helpen

Dit aantikken gebeurt op de voorzijde van het voorbeen of op de onderkant van de borst, op het moment dat het voorbeen juist de grond verlaat. Waar je juist dient aan te tikken zal verschillend zijn bij ieder paard en dient dan ook proefondervindelijk vast te stellen.

Het aantikken van het binnen voorbeen zal logischerwijze het best gebeuren door een ervaren begeleider vanop de grond, meelopend ter hoogte van de voorhand. Teneinde het mee rennen van de begeleider wat te beperken kan je het paard op een kleine volte laten draven. Door het licht naar buiten buigen van de hals kan men het binnen voorbeen van het paard wat ontlasten, zodat het gemakkelijker hoger kan worden opgetild. Bij deze manier van werken activeert men enkel het binnen voorbeen van het paard. Om een symmetrische ontwikkeling van het bewegingspatroon te bekomen zal men deze oefening dan ook zowel op de linker- als de rechterhand trainen.

Sommige ervaren begeleiders hebben de behendigheid om gelijktijdig tijdens deze oefening op de beide voorbenen in te werken of zowel het voorbeen als het achterbeen te toucheren. Hierbij lossen zij deze twee zaken gelijktijdig op, wat wel een bijkomende moeilijkheidsgraad voor ons minder intelligente paard betekent.

Voor- en achterbenen activeren

Bij deze manier van werken komt het dikwijls voor dat de achterhand minder voorwaarts en te weinig van de grond komt. Eens het gewenste verheven voorbeen bekomen is zal men de aandacht verleggen naar het terug activeren van de achterbenen. Dit gebeurt op quasi dezelfde manier als wij hiervoor voor het voorbeen beschreven hebben. Ergens op de voorzijde van het achterbeen toucheren om meer verhevenheid te verkrijgen en de achterkant van de achterbenen, of de broek, of de buikspieren van het paard aanraken om het meer te doen ondertreden. Minder ondertreden wordt bekomen door het paard op de lendenen te toucheren. Toch even benadrukken dat dit toucheren niet tot doel heeft om het paard in paniekstemming te brengen. Maar wel het paard signalen te leren waarop het de door ons verlangde beweging vertoont.

Veel onafhankelijke hulpen kunnen geven

Zo zie je Marieke, dat er nogal wat zaken op precies hetzelfde moment dienen te gebeuren, voorlopig zit jij op de deinende rug van je Jolieke mee in door je begeleider verworven ritme.

Maar als je het werk aan de hand goed beheerst is het ook mogelijk de piaffe en passage op je eentje aan je paard te leren. De werkwijze is nagenoeg dezelfde als hiervoor aangehaald en vraagt natuurlijk een langdurige en doordachte aanpak.

De communicatie verfijnen

Het is de bedoeling dat het paard uiteindelijk dat verhevener knietje geeft op het aangeven van de ruiter en niet op het aantikken door de begeleider. Tijdens het aantikken door de begeleider dient de ruiter dan ook reeds de verheven bewegingen van het paard te versterken door zijn been-, teugel-, en zithulpen in het ritme van het paard te geven. Dikwijls wordt ook het klikken met de tong (Neen, niet deze van het paard, maar wel de tong van de ruiter of de begeleider) als stimulus gebruikt.

Door het weg shapen (Shapen is het doelbewust veranderen van de prikkel zelf of van zijn intensiteit) van de meeste hiervoor aangehaalde hulpen en hun intensiteit te verminderen? Uiteindelijk zal het nog alleen de zit van de ruiter zijn dewelke je Jolieke zal aanzetten tot het vertonen van de passage. Ik hoef je niet uit te leggen dat dit vervolmaken van de passage een werk is van vele maanden of jaren en veel geduld en coördinatie vereist van jou als ruiter.

Ook een vleugje passage kan

Wanneer men een vleugje passage in de verzamelde draf steekt krijgt deze meer expressie. Deze gecadanceerde draf kan zowel voor of na het aanleren van de passage ontwikkeld worden.

Zo zie je maar Marieke dat er vele wegen naar Rome leiden, maar je moet er dan wel naartoe willen. Met wat experimenteren valt dus wel allemaal op zijn plooi.

Meer hippische interesse?

Doorlaatbare dressuurlessen krijgen

Hippische leerboeken lezen

Hippische presentaties voor je vereniging

Meer voldoening zoeken