73 Kijk jij terug om te kunnen voordenken?

Ervaringen bepalen mede onze actuele emoties en sturen ons gedrag.

Samen- en tegenwerking analyseren

Zo, Lucy, deze voormiddag zijn wij nog eens onze vaardigheden op verplaatsing gaan testen. Een mooi moment om na een jaartje van samen- en tegenwerking eens terug te kijken op onze gezamenlijke evolutie. Ik heb je tot hiertoe geen enkel keer van mijn rug gehaald door te bokken of te steigeren Dré, is dat niet het belangrijkste? En daarbij sla ik niet en ik bijt niet. Juist Lucy dat is allemaal heel belangrijk voor mij. In de dagelijkse omgang ben je een gezellig beest Lucy, wij hebben respect er vertrouwen in elkaar opgebouwd, maar ik weet wel dat je mij liever niet op mijn rug hebt dan wel.

Wat wij allemaal al kennen

Wauw, ondertussen kunnen wij reeds mooi op de hoefslag rijden in de drie gangwijzen, een hele prestatie toch, zeker als ik terugdenk aan onze eerste ritjes. Het eerste in galopvallen hebben wij reeds omgebouwd naar aanspringen in galop, goed zeg, en ja, met bijna zekerheid kunnen wij op de rechte lijn reeds links of recht aanspringen. Ook een contra-galopje en soms doelbewust gecombineerd met een vliegend wisseltje zit er al in, maar gezien je hoge temperament zijn dat zaken die ik niet veel mag herhalen, dus er maar vroeg aan beginnen, dat geeft ons dan toch maar wat meer tijd. Mijn stokpaardje ‘nageeflijkheid’, dat had ik graag wat soepeler zien verlopen, maar het is mij bekend dat over de rug lopen een levenslang werk is. De kernen van alle zijgangen zitten reeds in je brein geprogrammeerd en zelfs de overgangen tussen de zijgangen snap je al. Natuurlijk dienen wij dat allemaal nog veel te verfijnen alvorens wij grand-prix rijp zijn, hihi. Omdat wij het fundament van de zijgangen beheersen zijn wij ook reeds aardig aan het rechtrichten bezig, een noodzaak om tot verzameling te komen. Je verzameling is in de maak, we kunnen reeds wat rondjes met oprichting rijden, maar die achterhand zou ik toch graag verder onder je massa krijgen. Daarom zijn wij je nu reeds aan de hand aan het werken om je nageeflijkheid in de overgangen te verbeteren en de eerste aanzet tot piaffe voor te bereiden. Dat handwerk doen wij ook om het respect en vertrouwen tussen ons beiden verder op te bouwen. Neen, aan het vragen van een echte piaffe denken we natuurlijk nog niet, dat is pas voor binnen een jaartje.

Buitenritten maken

Ik kan met jou reeds alleen en in groep veilige buitenritten maken, je bent heel aandachtig voor je omgeving, maar dat resulteert niet in gekke dingen. Ik vind het leuk dat je steeds met een ruime stap de leiding neemt, dat zal wel te maken hebben met je leidende merrie karakter. Als vroeger eventing ruiter vind ik het prettig dat je reeds over een leegstaand grachtje durft te springen! En ja Lucy, eens de droogte voorbij is zal ik je op dezelfde plaats gemakkelijk een met water gevulde gracht leren nemen. Dat mag toch ook wel kunnen voor een dressuurpaard, nee?

Vreemd gaan

Rustig worden op de vrachtwagen was niet heel eenvoudig en tijdelijk heb ik je van gewatteerde kluisters moeten voorzien. Neen, ik wens niet dat je zoals mijn Frits zaliger aan je einde komt wegens beenderproblemen door het veelvuldig kappen tegen de vrachtwagenwand. Nog een paar keer op verplaatsing en ik denk je van deze triestig ogende werktuigen te kunnen verlossen, Lucy.

Angst andere paarden

Ook je angst voor andere paarden krijgen wij stilaan onder controle, maar onze eerste demonstratie pas-de-deux was een trieste bedoening, maar ook daar geraken wij wel doorheen. Gewenning aan omgevingsfactoren, daar moeten wij schijnbaar nog wat aan doorwerken.

Trukendoos gebruiken

Toch al een hele realisatie van mij hé Dré, dat heb ik toch goed gedaan hé, ik besef dat ik je het leven niet altijd gemakkelijk gemaakt hebt, maar schijnbaar heb je wel een trukendoos om daar mee om te gaan. Juist Lucy, africhten is eigenlijk heel eenvoudig, Het vertonen van gedragingen die ik niet wens probeer ik je af te leren en de gewenste gedragingen leer ik je bij. Conditionering door vervelende en aangename versterkingen van het laatst vertoonde gedrag noemt men dat in de trainingsleer.  Daarachter schuilen natuurlijk een hele resem aan diverse inzichten die ik gebruik om jouw gedrag te beïnvloeden. Hoe dat gebeurt hoef jij als paard niet te begrijpen, gelukkig zelfs dat je mijn strategieën niet doorziet.

Pluspunten zoeken

Bij het aanleren van nieuwe oefeningen dien ik voortdurend rekening te houden met je lage reactiedrempel. Maar deze hoge reactiviteit wordt zeker één van je pluspunten in je verdere dressuur carrière. Het zal me niet veel inspanning vragen om je met fijne hulpen de aangeleerde oefeningen te laten uitvoeren.

Met ongewenste gedragingen mag je zeker geen succes hebben, want een succesrijk, maar voor mij ongewenst gedrag, wordt direct en voor altijd in het brein als een voor het paard positieve ervaring opgeslagen. De kunst bestaat er dan ook in om alle oefeningen in heel kleine stukjes te knippen en om zo onder je lage reactiedrempel te blijven.

72 Durf jij een paard op transport zetten!

Spannend, je paarden op de vrachtwagen tijdens het takelen

Snel naar de pechstrook

Tijdens het laatste weekend heb je zeker terug wat ervaring opgedaan met het transporteren van paarden Dré. Je hoeft niet te komen lachen met mijn ongeluk Lucy, en jij en Fres waren tevens betrokken partij bij deze ganse hoop aan miserie.

Tik          tik         tik        tik       tik      tik     tik    tik   tik  tik tiktiktik…

Toet        Toet       Toet      Toet     Toet    Toet   Toet  Toet ToetToetToet…..

Deze aanzwellende geluiden die ik hoor en de trillingen die ik voel in de vrachtwagen komen van de voorbijrijdende bestuurders en van mijn aftandse vrachtwagen zelf. Mijn eerste gedachten gaan naar het slechte uitbalanceren van de voorwielen, maar uiteindelijk denk ik aan meer aan een klapband. Daags voor ons vertrek had ik mijn compressor nog uitgehaald en de bandenspanning in overeenstemming gebracht met het vergeelde onderhoudsboekje, maar niets vreemds opgemerkt.

Paarden afladen op de snelweg

Half op de zengende pechstrook en half op de vers gemaaide zijberm voelen wij ons toch nog niet gans veilig, naast de lawaai en turbulentie makende vrachtwagens en personenauto’s die ons tegen 90 en 120 km per uur voorbijrazen.

Schijnbaar zijn de velgen van moderne vrachtwagens met 10 bouten bevestigd, maar bij mijn oude machientje zijn er dat maar 8, waarvan ik na wat rondneuzen vaststel dat er maar twee bijna doorgesleten exemplaren meer overblijven, de rest is spoorloos verdwenen. Verder rijden is volledig uitgesloten en de politie verwijst ons door naar de aangewezen takeldienst, dewelke met heel veel kennis en zwaar materiaal ons dierbaar vrachtwagentje, met onze geliefde paarden erop, met een zware kraan, stapje voor stapje, op een splinternieuwe gele dieplader trekken. Neen Lucy, in deze hachelijk positie heb ik niet het lef om jullie van de vrachtwagen te halen, ook al ben je tijdens de buitenritten gewend aan voorbij snorrende auto’s. De reuze file die wij veroorzaken interesseren mij geen barst, als wij onze paarden maar veilig op hun bestemming of thuis kunnen krijgen.

Opborrelende herinneringen

Tijdens zo’n spannende momenten wordt de zoekfunctie ‘Search for’, dadelijk geactiveerd in je hersenen en vliegen alle oude ervaringen met transport door je hoofd. Het zijn al deze herinneringen die gecombineerd met de zich voordoende nieuwe situatie, die je reacties uiteindelijke zullen bepalen.

Transport voorzieningen

Wat ben ik toch tevreden Lucy, dat ik je thuis voorzien heb van beenbeschermers, springschoenen en met een bandage je staart beschermd heb. Wegens het warme weer hebben we je niet van een dekentje voorzien, gelukkig maar want het is buiten 25 graden en de zon brandt voortdurend op het door mijzelf geïsoleerde dak van de vrachtwagen. Neen, zo’n staartbandage snoer ik nooit hard aan, want ik herinner mij na 60 jaar nog steeds Flicka, de Shet van een vriend. Deze was zijn staart verloren door een te lang en te hard aangespannen bandage tijdens het castreren. En ja hoor, wij hebben thuis in de zadelkamer ook van die speciaal gemaakte staartriemen met elastische singels hangen. Ook de hooizak was goed opgevuld met smakelijk, zelfgedroogd hooi, zodat je de tijd toch wat aangenaam kon doorbrengen. Natuurlijk neem ik geen hooinet meer, maar een dichte zak met een uitsparing erin. De lievelingspony van mijn kinderen heeft heeeel lang geleden een peesblessure opgelopen, nadat zij met het hoefijzer in de laag hangende hooinet was blijven vasthaken. 

Foei, kluisters

En zoals ik voorlopig nog steeds noodzakelijk vind, was je ook aan de voorbenen voorzien van gewatteerde kluisters, om je overmatige trommelen op de truckwand te voorkomen. Zo’n kluisters zijn niet mijn favoriete tuigen en doen mij denken aan geboeide misdadigers. Maar ik weet dat mijn Frits zaliger uiteindelijk door een beenbreuk moest geëuthanaseerd worden, ja, door hetzelfde soort van voorbeen trommelwerk, waarin ook jij gespecialiseerd bent. Jaja, Dré, ik weet wel dat ik een paar weken geleden met mijn voorbeen over de bevestigingsketting gehangen hoor, ook al heb je de bevestiging op grotere hoogte hebt geplaatst en is de ketting heel kort gemaakt. Een korte en hoge bevestiging kan veel narigheid voorkomen. Niet per toeval zijn alle bevestingskettingen in de vrachtwagen voorzien van die heel sterke en veel te dure messing sluitingen, dewelke met een halve draai in een oogwenk kunnen worden losgemaakt, ook onder de spanning van een op de ketting hangend paard.

Vastbinden van het paard

Op transport dragen onze paarden steeds een dik lederen halster, hetwelk bestand is tegen alle mogelijke en onverwachte trekkrachten. Natuurlijk zijn deze veel minder mooi dan die moderne flashy kunststof halster, maar waarvan de sluitingen in stukken springen bij enig weerwerk van het paard. Daags voor ons reisje heb ik in de vrachtwagen nog twee scherpe messen teruggevonden, maar gelukkig heb ik die niet hoeven te gebruiken.

In het vervolg ga je zeker niet meer aan de zijkant vastbinden, maar mooi in het midden voor jou, dan is het toch wat moeilijker om er met je voorbeen overheen te geraken. Die zijdelingse bevestiging stamt nog uit de tijd van onze hengst Tonio en moest beletten dat er teveel mannelijke aandacht naar het naburige paard kon uitgaan. Voorkomen is beter dan genezen, denk ik dan maar, en soms moet je een paard tegen zichzelf beschermen.

Schotten en rubber wanden

Natuurlijk is mijn zelf ineen gefoefelde vrachtwagen voorzien van een rubberen wand- en bodem bekleding. De tussenschotten zijn onderaan voorzien van doorschijnende flappen, zodat de paarden wat wijdbeens kunnen staan om hun evenwicht gemakkelijk te behouden. Eén van mijn kennissen vond dat de tussenschotten tot aan de bodem moesten komen, want anders kan een vallend paard onder de schotten geraken. Zo heeft iedereen zijn eigen waarheid en deze is gebaseerd op persoonlijke ervaringen. Maar eerlijk gezegd, ik heb ook al eens een jong paard vanonder de schotten dienen te halen, gelukkig was het beestje ongedeerd, maar dat kon ook verkeerd afgelopen zijn.

Zelf geen paniek zaaien

En ja Lucy, deze keer ben ik heel tevreden van je gedrag op de vrachtwagen. Acht uur na ons vertrek kunnen wij je gelukkig afladen op de parking van de truck garage en overladen in een tweepaards vrachtwagentje. Ondanks je hoge gevoeligheid heb jij en ook Fres geen enkel druppeltje zweet op jullie blinkende vacht. Juist Lucy, tijdens die spannende 6 uur durende reddingsoperatie hebben wij de klep van de vrachtwagen geen enkele keer geopend, jullie geen water gebracht en zeker niet geprobeerd jullie gerust te stellen. Al deze goed bedoelde handelingen zouden je enkel vertellen dat er stront aan de knikker was en onze bezorgdheid zeker doen afstralen naar jou toe. Neen, paniekerig gedoe van mensen en paarden kan je op zo’n momenten volledig missen, denk maar gewoon dat je op de parking van de autoweg geparkeerd staat, ook al wordt de vrachtwagen wiebelend versleept.

Zijwaarts-Voorwaarts-Achterwaarts

Dat dagje transport was wel een hele ervaring hé Dré. Op onze vrachtwagen stonden wij schuin opgesteld. Op het twee-paards vrachtwagentje, waarmee wij opgehaald werden, stonden wij met onze hoofden naar achter en wij werden een paar dagen later door Duitse hotelgenoten naar huis gereden in een dubbele trailer met ons hoofd in de rijrichting. Leuk voor jou toch dat wij gezellig van het ene transportmiddel op het andere stapten, ook al had Fres met zijn 1.75m en meer dan 700kg wegend toch enige moeite om zich in dat voor hem iets te kleine vrachtwagentje te wringen. Hij zal nu wel weten hoe sardientjes in een blikje zich voelen.

Hulpvaardigheid

Neen, de mensheid is niet door en door slecht, wij hebben bevestigd gekregen dat er nog goede mensen bestaan, dewelke je zonder enig belang uit je benarde situaties komen redden.

Ons weekendje dressuurles zal zeker niet meer worden wat wij ervan verwacht hadden en ook mijn niets opbrengende spaarboekje zal een flinke knauw krijgen.

Eind goed, alles goed

Een dagje later dan gepland hebben wij onze intensieve dressuurtraining terug kunnen hervatten, eind goed alles goed.

71  Jij durft een zweep gebruiken bij je paard !

Verhogen van de reactiviteitsdrempel
Een lage reactiviteitsdrempel verkrijgen door het inzetten van een zweepje.

Kick him.

Waarom rij jij altijd met een dressuurzweep met mij Dré, en daarbij gebruik je ze slechts heel sporadisch, zou je die niet weglaten?  ‘Kick him’ hoorde ik recent in een leuke cowboyfilm, als instructie aan een blonde western-girl, om dat western paard tot enige beweging aan te zetten. En als hij te hard loopt moet je dan maar ik zijn bek trekken. Ook bij de modale burger zijn deze africhtingsgeheimen een bekend gegeven, Lucy.

Als een dirigeerstokje

Maar het goede gebruik van een zweepje heeft met slaan niet veel te maken, het is eerder te vergelijken met een dirigeerstokje dat gecontroleerd bewogen wordt teneinde de muzikanten tot het gewenste gedrag aan te zetten.

Shaping

Eigenlijk is het gebruik van een zweep een mooi voorbeeld van shaping. Shaping is het veranderen van het signaal waarmede we met ons paard communiceren en dit qua soort signaal en ook de intensiteit ervan.

 Met een paard rijden is per definitie dat beest aanzetten tot voorwaarts gaan, uit zichzelf blijft het gewoon ter plaatse staan. Jaja Lucy, je moet er ook nog kunnen stoppen, maar dat is niet het onderwerp van dit artikeltje.

Hiërarchie in de kudde

In de kudde heb je toch geleerd dat je achter de leidende merrie en voor de leidende hengst dient te lopen. Het vatbaar zijn voor hiërarchie is namelijk met de genen meegegeven, het is een noodzaak om het er als individu of in groep levend vanaf te brengen.  Moest je toch denken om achter de groep te blijven, dan mag je zeker een doortastende beet verwachten van de achter jou gesitueerde leidinggevende, ook al is er geen leidende hengst aanwezig. Is dit niet de belangrijke pedagogische tik, dewelke men nu bij het mensenras denkt te verbieden?

Aanzetten tot actie

Deze voortdrijvende of tot actie aanzettende prikkel wordt duidelijk boven je reactiedrempel gegeven, Lucy. Aangezien ikzelf niet hou van paardenhaar en stof tussen mijn tanden vervang ik dit bijten door een zweepje, hetwelk mij ook nog toelaat om op veilige afstand van je soepele achterbenen en zwiepende staart te blijven.

Respect en vertrouwen door longeren

Reeds in de longeerbox wordt er met een zweepje geleerd om je voorwaarts te bewegen. Ja, Lucy, ik weet ook wel dat er africhters zijn die geen zweep gebruiken, maar met een koord zwaaien of een dreigende arm opheffen, dat is voor mij toch dezelfde inwerking.

Logisch toch dat een longeerszweep lang is, ik moet voorlopig toch tot aan het paardenlichaam kunnen geraken. Met zo’n lange zweep is het mogelijk om het paardenlichaam van striemen te voorzien, maar dat is helemaal niet de bedoeling. Deze dreiging van de longeerzweep gaan wij geleidelijk aan omvormen (Shapen noemt dat toch) tot signaaltjes die voor een paard heel herkenbaar zijn. Bij een naar beneden hangende zweep wordt er verwacht dat je naar een lagere gang overgaat of je tempo wat vermindert. Bij een horizontale zweep blijf je gewoon lopen op je huidige tempo en gangwijze en bij een simpel opgeheven zweep verwacht ik meer activiteit in je beweging of een overgang naar een hogere gang. Wanneer er op deze verheven zweeppositie geen of te weinig reactie komt laten wij de zweepkoord door de lucht bengelen of zelfs knallen. De voorgaande signaaltjes heb ikzelf gekozen, maar alle variaties zijn hier mogelijk en afhankelijk van je paard en je eigen inleving. Natuurlijk worden deze signaaltjes bij het aanleren ondersteunt door welbepaalde stemgeluiden en deskundige inwerkingen met de longe. Eigenlijk wordt hier het wederzijds respect en vertrouwen tussen paard en mens opgebouwd, zonder dat het paard bang dient te zijn voor knallende zwepen van mensen die hun zelfbeheersing verliezen. Niet vergeten dat er ook aangename versterking bestaan tijdens dit werk om bij te dragen tot het vertonen van het door ons gewenste gedrag, zoals wat lieve woorden, een snoepje, werkonderbreking e.a.

Werk aan de hand

Na dat roundpen rondjaag gedoe komt bij mij het werken aan de hand. Ik doe dat op de klassieke manier, maar andere mogelijkheden van grondwerk bewijzen ook hun nut. Hierbij wordt de longeerzweep vervangen door een dressuurzweep, waarmede het paard eerst op de achterhand aangeraakt wordt en na enige tijd dit voorwaarts gaan signaaltje omgeshaped wordt naar de plaats waar het been van de ruiter zal komen te liggen.

Een goede dressuurzweep

Maar misschien toch een woordje over de volgens mij goede dressuurzweep. Deze dient licht in de hand te liggen en een zwaartepunt te hebben dat zo dicht mogelijk bij je hand ligt. Daarom dient het handvat wat verzwaard te zijn en het zweeplichaam dun en licht. Voldoende lengte (+/- 1.2m) moet ze hebben, om het paard achter het been te kunnen toucheren en dit met de hand op de normale schofthoogte positie. De dressuurzweep is zeker niet langer en is ook maar weinig flexibel. Te lange, zware en heel flexibele dressuurzwepen hebben door hun zwiepend effect een te trage responstijd en te grove inpakt. Aangezien de paarden hersenen (Ook deze van de meeste mensen), reageren in milliseconden gaat bij de hiervoor beschreven trage zwepen het verfijnde effect van het gegeven signaal verloren.

Beenhulp initiëren

Eens wij op de rug van het paard hebben plaats hebben genomen zullen wij eerst de lichte beenhulp geven, gevolgd door het voor het paard reeds gekende tikje van de zweep. Juist Lucy, het nieuwe aan te leren signaal (Beenhulp in dit geval) wordt gevolgd door het bekende signaal (Zweephulp), enkel wanneer de reactie op de nieuwe hulp uitblijft of er onvoldoende reactie komt. Natuurlijk kunnen wij ook ons been versterkt laten inkomen of het paard een prikkeltje van de spoor geven. (Van hier komt waarschijnlijk de uitdrukking ‘iemand aansporen’, maar mag dat nog wel?)

Lager reactiviteitsdrempel

Tijdens onze dagelijkse trainingen zijn we steeds op zoek naar nieuwe onderdelen van oefening en voortdurende verfijning van onze communicatiesignalen (Hulpen noemt men dat). Juist Lucy, ik wens je reactiviteitsdrempel laag te houden en daarom heb ik steeds een nagenoeg niet gebruikte dressuurzweep in de hand. Niks mis mee toch?

70   Hoe krijg ik jouw achterhand eronder?

Verzameling ontwikkelen
Ook statische arbeid kan men de achterhand leren ondertreden
Er zijn meerdere mogelijkheden om het ondertreden van de achterhand te trainen

Het showend voorbeentje

Maar zie je dan niet Dré, dat mijn mooi voorbeentje aan het verdwijnen is door al het verzamelde werk dat je mij opdringt?

Je hebt gelijk Lucy, ik heb opgemerkt dat je een heel mooi voorbeen hebt, zeker als ik je op je eigen manier laat draven. Moest ik op dit moment met jou bij de jonge paarden op wedstrijd gaan, dan zouden wij zeker niet hoog schoren, dat weet ik wel. Want vele jury’s en het kennerspubliek worden toch gefascineerd door dat hoog en ver uitzwaaiend voorbeen. Ik ben niet anders hoor Lucy, maar ik zou willen dat je mooie voorbeen er komt vanuit een dragend ondertredende en soepele achterhand. Neen, neen, ik ga je nu niet als gek uitgestrekte draf door je strot duwen. Van zo’n uitgestrekte draf filmpjes krioelt het in de sociale media. Zo’n paarden worden meestal in vluchtmodus gebracht door knallende zwepen, wetende dat geëxciteerde paarden imponeergedrag vertonen en dus ferm van de grond gaan. Paarden die zo tijdens hun jonge jaren rondgejaagd worden leren heel veel stuwing met de achterhand te vertonen, wat na zoveel herhaling een automatisme wordt. De meeste van deze showbeesten zullen het in hun latere africhting knap lastig krijgen om later in hun carrière verzamelde oefeningen zoals piaffe en pirouettes te kunnen uitvoeren. Logisch toch, want aan het ontwikkelen van de voor verzameling noodzakelijke spieren (Buikspieren, Hasenspier, en een serie andere spieren waarvan ik de naam niet ken) is nooit aandacht besteed.

Dus ja, Lucy, je mooie voorbeentje zal onder mijn leiding later tevoorschijn dienen te komen, maar dan vanuit een dragende achterhand en met oprichting. En hieraan gaan we nu reeds beginnen te werken.

Aandacht voor het actieve achterbeen

De natuur heeft je minder bedeeld met een aanleg voor verzameling, en ja, hieraan gaan we dus samen wat meer moeten werken. Oh, juist ja, je kan nogal wat protest tonen als ik de aanzet naar verzameling vraag, denk maar aan de overgangen tussen de verschillende gangen, waaraan wij toch al veel tijd hebben besteed. Ook aan de zijgangen hebben wij al heel wat tijd gespendeerd, dit om ‘één’ specifiek achterbeen (Het binnen achterbeen natuurlijk) naar je zwaartepunt toe te laten werken. En ik moet toegeven dat wij deze zijgangen reeds goed beheersen, zowel aan de hand als bereden. Maar vanaf nu wens ik die ‘beide’ achterbeentjes er onder te krijgen en dat gaan wij je nu natuurlijk ook op de rechte lijnen leren, want bij gebogen lijnen en zijgangen is er steeds één achterbeen dat meer geactiveerd wordt dan het andere. 

Aan de hand of bereden kiezen

Aangezien je tijdens het bereden verzamelde werk toch gemakkelijk je ongenoegen naar mij uit, zullen wij het werk aan de hand hiervoor als eerste gebruiken. Ja, voor mijn gemak doen we dat in de stap, ik beschik niet meer over de nodige vermogens om naast jou rond te draven. Door naast jou te staan kan ik mijn goed ontwikkelde visuele voorkeursyteem ten volle gebruiken en veel aandacht besteden aan je ondertredende achterhand en de oprichting van je hals. Ja Lucy, protesteren helpt niet, hoofdje naar boven en achterbeentjes eronder, geen andere weg mogelijk. Leuk om vast te stellen dat je op de aanraking met de dressuurzweep, op de plaats waar normaal mijn kuit ligt, dadelijk je gelijkzijdige achterbeen naar voor trekt. Ik heb tijdens de voorbij maanden reeds geleerd dat deze aanraking gevolgd wordt door een tikje met hogere intensiteit op je achterbeen, wanneer je niet direct reageert, en dat kan ik nu gebruiken op tot verzameling te komen.

Ook achteruit gaan verbetert de verzameling

Maar ik ben ook niet bang om je de hele lange zijde te laten achteruitgaan, Lucy. De biomechanica leert ons dat je de beide achterbenen meer voorwaarts dient te brengen om überhaupt je massa naar achter te kunnen slepen met je achterbenen. Ja, je voorbenen dienen enkel om het grootste deel van je gewicht te dragen tijdens het kantelmoment en hebben maar weinig toegevoegde waarde in het voortbewegingsproces. Duidelijk een goede turnoefening om de spieren van je achterbenen en je rug tot verzameling te kunnen aanzetten. En ja hoor, achteruit begeleid ik je ook tot diep in de hoek, zover dat je achterhoeven niet meer achteruit geraken. Je hoofd en hals zal ik door mijn halve ophoudingen ook opwaarts houden, want anders zou een deel van het beoogde resultaat verloren gaan. In deze ondergeschoven achterhand positie laat ik je dan ook een paar minuutjes in de hoek halthouden, dit noemt men statische arbeid en dat is ook goed voor het ontwikkelen van de beoogde spieren die tot verzameling moeten leiden.

Combineren van ‘aan de hand’ en ‘bereden’

Na het beëindigen van dit 20 minuten durende intensieve grondwerk proberen wij bereden dadelijk juist hetzelfde werk te doen. Natuurlijk dient eerst wat protest weggewerkt worden, want met een iets te zwaar wegende ruiter op je rug is alles toch nog wat moeilijker om uit te voeren. Neen Lucy, ik ben niet van plan om één of andere ‘slender you’ cursus te volgen om drastisch af te vallen. Maar ik zal jouw lichaam en geest helpen ontwikkelen om deze verhoogde inspanning te kunnen leveren, want ik wil naast paardrijden toch ook wat ander genot in het leven blijven behouden. Niks mis mee, althans volgens mijn opvatting.

Diverse soorten draf ontwikkelen

Maar ook in de verzamelde draf wens ik dezelfde oefening van jou te zien Lucy. En met verzamelde draf bedoel ik hier een heel kort en actief drafje, ja met kleine impulsieve pasjes, zoals de Iberische paarden heel gemakkelijk laten zien. Dit verzameld drafje zal later ook nog van pas komen bij het aanleren van de piaffe. En neen, ik wens nu geen trage draf met grote passen te zien verschijnen, dit is voor later, wanneer wij naar de gecadanceerde draf zullen werken.

Zoals je merkt, Lucy, heb ik de intentie je nog heel wat voor de kiezen te schuiven, alvorens je jezelf een echt dressuurpaard mag noemen.

69 Durf jij ook ‘Laveren’ met je paard?

‘Laveren’ is een ongewenst gedrag tijdelijk toelaten om toch tot je gestelde doel te komen

Laveren-Piafferen-Passageren

Dat je binnen afzienbare tijd zal aanzetten om te ‘piafferen’ en ‘passageren’ Dré, daar ben ik nogal van overtuigd. Maar dat je ook nog zal ‘laveren’ met mij, neen, daar ben ik mij niet van bewust. Laver, dat is toch wassen in het Frans hé. Haha, leuk dat je het niet snapt, Lucy, maar ik ben al een hele tijd begonnen met ‘laveren’ met jou. ‘Laveren’ is een term die uit de scheepvaart komt, driemaal is scheeprecht zou misschien nog een mooiere verklaring kunnen zijn. Terwijl ik tijdens mijn enige zeiltocht, zeeziek, met mijn hoofd over de reling van mijn vroegere baas zijn zeilboot hing, heeft hij mij uitgelegd dat je met een boot pal tegen de wind in kan varen, door opeenvolgend links en rechts te varen. Het resultaat is dat je gemiddeld rechtdoor vaart en dat je uiteindelijk terecht komt op de plaats die je als doel gesteld had.

Gelukkig doorziet je paard je niet

Goed maar Lucy, dat je van deze werkwijze geen jota snapt, want dat is ook de bedoeling. Recht naar ons doel afstevenen zou heel wat tegenwind geven. Ik wil je om te tuin leiden, ja in de psychologie noemt men dat werken onder je bewustzijnsniveau, en ik vind daar niets verkeerds aan hoor.

Verzet van hogere orde

Mijn sloftijdperk heb ik met jou nu reeds achter de rug gelaten. Ik dacht je kleine verzetjes tijdens de overgangen weg te werken door met de slof recht op het doel af te gaan, zoals dat ook met de meeste paarden succesvol kan gedaan worden. Maar van jou krijg ik toch de wind van voor, je laat je niet zomaar in het door mij gewenst patroon drukken en je laat dat ook duidelijk merken door verzet van een hogere orde. Je durft dreigen met plots blokkeren, zijdelings wegspringen of zelf steigeren. Neen, pal ingaan tegen zo’n noorderstormen, daar moet ik niets van weten, dus zal ik je maar door deze turbulente periode heen laveren. Overgangen vragen vanuit een zeer uitgesproken buiging zullen je zeker afleiden van het geven van verzet tijdens de overgang. Vanuit een gebogen stelling heb je ook minder kracht om in te gaan tegen mijn teugelwerking en je bent voor de overgang afgeleid door wat anders.

Zo weinig mogelijk inspanning leveren

Iedere rit bemerk ik, Lucy, dat je een hoge intelligentie en sensibiliteit bezit, waardoor je heel snel nieuwe zaken oppikt. Maar deze intelligentie gebruik je natuurlijk ook om te proberen te ontkomen aan de door mij gevraagde opdrachten. Vervelend voor mij, maar er is niets abnormaals hieraan, want ieder levend wezen probeert te overleven met een minimum aan inspanning. Gelukkig weet ik hoe dat systeem functioneert.

Ongewenst gedrag toelaten?

Maar dat ‘Laveren’ voelt eigenlijk toch wat aan als het dansen op een slappe koord. Welke ongewenste gedragingen zal ik tolereren en waar stel ik grenzen aan dit ongewenste gedrag?

Misschien kan een klein voorbeeldje hier wat meer duidelijkheid geven.

Stilstaan tijdens opstijgen

Stilstaan tijdens het opstijgen is niet je beste punt hé Lucy. Aangename versterkingen tijdens het opstijgen hebben wij overvloedig toegepast en dat is ook de aanbevolen weg voor de meeste paarden. Gezien je hoge temperament en reactiviteit hebben wij toegestaan dat je direct voorwaarts mag nadat mijn rechterbeen over je rug is gezwaaid. Ja, toch voorwaarts laten gaan? Hier ben ik bewust aan het laveren.  Ik weet wel dat ook dan blijven stil staan het gewenste gedrag is, maar ik ben ervan overtuigd dat je met alle middelen ter plaatse houden zou kunnen leiden tot ongewenste gedragingen zoals bokken en steigeren, en dat wil ik zeker vermijden. Ik weet dat deze techniek heel goed gewerkt heeft bij onze hengst Tonio, die tijdens zijn ganse carrière niet beseft heeft dat steigeren in zijn woordenboek stond.

Meerdere maanden is het opstijgen op deze manier heel goed verlopen, Lucy, tot je grote vindingrijkheid vertelde dat ik niet op je rug kan, als je zijdelings weg stapte van het voor mij zo gemakkelijke opstijgkrukje. En ja hoor, een paar herhalingen van je gedrag, steeds met een hoger intensiteit (meer stappen weg van mij), vertelt mij dat dit een opzettelijk ongewenst gedrag is, dat voor mij niet kan getolereerd worden. Een paar korte vervelende versterkingen (mooi gezegd hé), duidelijk boven je lage reactiedrempel, zijn hier dan ook op zijn plaats. Ja Lucy, je springt nu als het ware naar de opstijgplaats, waar alles vree en peis is en er terug overvloedig wordt beloond. Probleem opgelost, punt andere lijn, en vanaf nu zijn wij terug poeslief met elkaar, toch?

Genoeg is genoeg

Zo zie je maar dat er aan ‘Laveren’ ook grenzen dienen gesteld te worden.

68 Het ondertreden van het achterbeen bevorderen

Zijgangen bevorderen het ondertreden van het achterbeen

Een negatieve diagonaal

Maar waarom laat je mij niet gewoon met mijn hoofd naar beneden lopen Dré, dat is toch veel gemakkelijker voor mij. Met die lage hoofdhouding kan ik ook harder aan je teugels rukken, zodat je verplicht bent om mij hals vrijheid te geven en dan kan ikzelf toch beter bepalen wat ik wens te doen. Oh ja, je hebt op de foto’s ook opgemerkt dat mijn achterbeen in de draf iets vlugger de grond verlaat dan mijn diagonale voorbeen. Een negatieve diagonaal noemt men dat in dressuurland toch? En ook dat betekent dat ik op de voorhand loop en mijn achterhand onvoldoende gewicht opneemt. Paarden dienen in de eerste periode toch steeds rond en diep gereden te worden, om het soepel over de rug lopen te bevorderen Dré?

De weg naar verzameling

Dat is volledig juist Lucy, maar Ik wil je nu toch de weg tonen naar verzameling en daarvoor zal je hoofd en hals naar boven moeten en ook je achterhand onder je massa dienen te treden. Je analyse is perfect Lucy, maar ik wens met jou te rijden op een manier dat ikzelf bepaal wat voor een gedrag er door jou dient vertoond te worden. Aangezien ik de intentie heb om van jou te genieten in de hogere dressuur, zullen wij toch het één en het andere dienen te veranderen. Je ietwat verhoogde aanleuning op mijn rechter teugel ben je nog vergeten te vermelden Lucy. Dit heeft het naar rechts kantelen van je hoofd tot gevolg en ook daar gaan we samen aan werken.

Wijken voor de kuit

Door het veelvuldig wijken voor de kuit naar links zal je rechter achterbeen aangezet worden om verder naar voor te treden. Door de linker buiging in de hals krijgt je rechter achterbeen het gemakkelijker om meer naar voor te treden en dus meer onder je zwaartepunt te komen. Ook op de voltes rechts zal ik je hoofd en hals regelmatig wat naar links plaatsen, met dezelfde bedoeling als hiervoor vermeld. Ook kan het wijken voor de kuit, op de diagonaal vertrekkend vanaf de driekwartlijn, na de middenlijn omgevormd worden naar een linker appuyer. Het enige wat tijdens deze overgang van wijken naar appuyer verandert is de teugelwerking, dit teneinde de halsbuiging om te keren. Aangezien alle andere hulpen onveranderd blijven tijdens de ganse diagonaal zal deze omschakeling een verhoogde aandacht voor de teugelhulpen teweegbrengen. En al deze oefeningen worden gereden in een verzameld drafje, met de focus op hals opwaarts en neusje eruit. Ook het rijden van de schouderbinnenwaarts en contra-schouderbinnenwaarts dragen bij tot een hoger engagement van de achterbenen en verhogen de gehoorzaamheid en reactiviteit van het paard.

Binnen of buitenteugel?

Mogelijks ben je er niet van bewust Lucy, maar tijdens het rijden van de voltes vraag ik een goede nageeflijkheid op de binnenteugel. Ietwat openen van de binnenteugel zal je eenvoudiger aanzetten om meer buiging van de hals naar binnen de geven. Met mijn buitenteugel wordt de graad van buiging meer of minder toegestaan en eveneens het tempo van de draf geregeld. Door het iets naar binnen inzetten van de buitenteugel wordt je schouder recht voor de achterhand geplaatst en zal ik het over de schouder naar buiten vallen voorkomen. Door dit recht richten op de volte beoog ik een verhoogde draagkracht op je binnenste achterbeen. Jaja Lucy, ik weet dat ik je op de rechter voltes en -hoeken soms wat overbuig, maar dit komt door jouw zoeken naar een verhoogde aanleuning op rechts. Ik zal mijn best doen om die buiging wat er verminderen en dat kan natuurlijk op het moment dat je aanleuning aan beide zijden gelijker wordt.

Halve ophoudingen

Juist Lucy, in de galop heb je het gemakkelijker om je op te richten en dat doe je ook goed hoor; lekker voortdoen zo. Maar ook tijdens de overgangen van galop naar draf of stap wens ik dat je met je hoofd opwaarts blijft en je achterhand onderschuift om je voortstuwende inertie af te remmen. Neen, ik wens niet dat je afremmen gebeurt door het als palen in de grond planten van je voorbenen. Door een goede voorbereiding van deze overgang, dus hoge nageeflijkheid, oprichting en verzameling, moet dit voor jou mogelijk zijn. Om het dalen van je hoofd tijdens deze overgang te minimaliseren zal ik natuurlijk herhalende halve ophoudingen geven, zonder in grove teugelrukken te vervallen. Het moet allemaal een kwestie worden van fijne virbraties in mijn vingers, dewelke door je smakelijke mond, over de hals, de rug en je kruis doorstromen tot in de hoeven van je achterbenen. Om deze mooie doorlaatbaarheid te bekomen zullen wij samen nog een tijdje op weg zijn Lucy. Ikzelf zie er reeds naar uit en hoop jou in dezelfde flow te kunnen meenemen.

67 De looplust en gehoorzaamheid van je paard verbeteren

Looplust en gehoorzaamheid verbeteren
Verzameling verhogen door werk aan de hand

Oprichting opzoeken

Ik stel vast dat je niet goed weet waar je je edele hoofd dient te dragen tijdens het rijden, Lucy. Bij volgens jouw normen moeilijke taken, zoek je de oplossing in het naar boven wegrukken van je hoofd of heel diep te gaan lopen om mogelijks daarbeneden op het bit te gaan hangen.

Achterhand onderbrengen

Dit zijn verschijnselen die erop wijzen dat ik nog niet genoeg gewicht op mijn achterhand kan nemen Dré, en daar gaan wij nu ook intensief aan werken hé. Voor het bestijgen gaan we samen een sessie aan de hand inlassen. Jaja, vanop de grond kan ik de positie van je hoofd heel goed controleren en je hoger of lager instellen waar nodig. Veel stoppen en vertrekken en korte schakelingen ontwikkelen de voorwaartse drang en reactiviteit van een paard. Gezien je hoge temperament, fijngevoeligheid en overdreven looplust Lucy, zal ik dus aangewezen zijn op langere stukken van hetzelfde werk en het zoeken naar verlaging van de spanning. Door het werken op kleine voltes wordt de looplust van het paard gereduceerd, maar ook door lateraal werk wordt de voortstuwing van de achterhand ingeperkt.

Kuitwijken op een kleine volte

Door je rondom mij, op een klein cirkeltje van een paar meter te zetten in een duidelijk ‘wijken voor de kuit’ instelling zal je een duidelijke buiging leren aan te nemen, je achterhand onderbrengen en je lenigheid nog verbeteren. Wanneer deze oefening in alle ontspanning gebeurt met een mooi nageelfijk binnenteugeltje, gaan wij door het inzetten van de buitenteugel, vanaf de kleine volte rechtdoor naar de hoefslag te wijken en op hoefslag dezelfde stelling en nageeflijkheid aanhouden. Je hals laat ik natuurlijk voldoende lang en we streven naar een losgelatenheid op zowel de binnen- als de buitenteugel, zodat het opbouwen van overmatige spanning wordt vermeden. Het in de gewenste positie brengen van de voor- en achterhand wordt door een lichte openingsteugel van de binnen- of buitenteugel bewerkstelligd.

Ongelijke aanleuning

Bij dit werk aan de hand Dré, heb je toch al opgemerkt dat ik op je rechter teugel een grotere aanleuning hebt dan aan de linker. Dit resulteert in een linker buiging van mijn ganse lichaam, waardoor mijn rechter achterbeen minder belasting dient op te nemen. Door veelvuldig werk in de schouderbinnenwaarts rechts zullen wij je rechter achterbeen trainen om meer gewicht op te nemen, Lucy.

En ja Lucy, wanneer je deze oefening goed beheerst zullen wij terug overschakelen naar die kleine volte, maar nu zullen wij de schouderbinnenwaarts inzetten en dezelfde oefening herhalen zoals hiervoor beschreven. Neen, je ruime elegante stap wens ik niet te zien, ik ben op zoek naar een verzamelde stap, gehoorzaamheid en engagement van je achterhand.

Buiging belemmert protest

Zoals ik verwacht had vertoon je natuurlijk het nodige protest tegen deze verzamelde stap, maar je hoofd lostrekken is bij een gebogen stelling natuurlijk niet evident. En reken er maar op dat ik met mijn beide voeten op de grond sta en dus over de nodige stabiliteit beschik om aan je ontsnappingspogingen weerstand te bieden Lucy. Mijn grondpositie geeft mij een mooi zicht op je gedragingen, wat toch belangrijk is voor iemand zoals ik, die een heel visueel voorkeursysteem heb. Ik vind het leuk om je te ‘zien’ afkauwen op de binnenteugel en het eerste schuim op je kleine mondje te zien verschijnen. Nageeflijkheid op de binnenteugel wordt dat in ruitertermen genoemd. En met mijn grondpositie mag je gerust impulsief links en rechts- en ook hoog en laag dansen, zonder dat ik mijn evenwicht zal verliezen. In geen geval mag je te weten komen Lucy, dat er zoiets bestaat als de berijder van je rug halen. Want een spontaan getoond ongewenst gedrag met een succesvolle ervaring, wordt steeds frequenter en met een hogere intensiteit herhaald.

‘Grondwerk’ en ‘bereden’ combineren

Na zo een paar sessies aan de hand is het duidelijk dat mijn overmatige spanning weggeëbd is, Dré. Dus is het tijdstip aangebroken om alle voormelde aan de hand uitgevoerde oefeningen, in dezelfde sequentie uit te voeren met jou op mijn rug.

Rechtrichten in galop

Ook in de galop zal het nodig zijn om veel schouderbinnenwaarts rechts te rijden om het rechterachterbeen voldoende onder de massa te doen treden. De halsbuiging dient niet overdreven te zijn. Met de linkerteugels zal ik je voorhand naar de binnenhoefslag plaatsen, terwijl je achterhand door het inzetten van het rechterbeen naar de hoefslag wordt gedreven. Hier wordt dus een aanvang genomen met de lange weg van het recht richten Lucy.

66 Mental training voor jouw paard

De relatie tussen paard & ruiter
De rittigheid van een paard kan beïnvloed worden door het getuig, lichamelijke beperkingen en mentale ingesteldheid.

Context specifiek

Met groot genoegen foefel ik mijn edele neus in je halster Dré, meestal krijg in nog een stukje van de voorgesneden sappige appel en dan word ik naar de weide geleid. Op zo’n momenten ben ik toch een gezellige dame hé. Maar ojee, neen, je hoeft mij onderweg niet aan de box van mijn zusje vast te binden hoor, want ik kan mij dat scenario reeds levendig voorstellen, het wordt straks weer zweten en puffen op die mooi vlak gesleepte piste. Het wordt toch zeker niet weer dansen naar jouw pijpen. Zo zie je maar dat geluk beperkt in de tijd en context specifiek is. Ik zou wensen dat je mij echt kon vertellen waarom je soms zo onaangenaam wil doen.

Kleine signalen opvangen

Reeds bij je optomen bemerk ik, Lucy, dat je niet staat te springen om aan het werk gezet te worden. Wegkijken als ik met het hoofdstel aankom, onrustig in het rond kijken, een paar keer mesten tijdens het klaarmaken, je hoofd in de hoogte steken wanneer ik het bit in je fijne mondje wil steken, je hoofd meermaals wegtrekken bij het op maat maken van de toch losse neusriempjes, wegdraaien bij het op je rug plaatsen van je zadel…. Al deze kleine signalen, maar ook de blik in je ogen, vertellen mij dat je niet aan het genieten bent van onze dagelijkse ritjes. En neen, Lucy, ik wens van jou geen zure merrie te maken. Soms denk ik dat je ook angst voor andere paarden aanwendt als verzinsel om toch wat protest tegen het werken te kunnen geven.

Aangename versterkingen helpen

In de omgang met jou is het nochtans koek en ei tussen ons beiden. Op de weide kom je steeds in volle galop naar mij toe gegaloppeerd en dagelijks trek ik toch een paar minuutjes uit om met jou in de stal wat gezellig te keuvelen. Voor het optomen krijg je steeds wat lekkers in de mond gestopt om de sfeer toch wat gezellig te houden. Ook op het einde van de training krijg je wat lekkers en wordt de neusriem en singel op de piste reeds losgemaakt. Alle nieuw aan te leren oefeningen worden in kleine, voor jouw verstand behapbare stukjes opgedeeld. Toch allemaal aangename versterkingen die je van mij krijgt, ja, om onze cohabitatie wat aangenaam te houden.

Invloed van het getuig

  Ik geloof niet Lucy dat het aan het geselecteerde getuig kan liggen. Met diverse bitten heb ik al wat geëxperimenteerd en een eenvoudig dubbel gebroken trensje geselecteerd, mijn oude zadel is deskundig opgevuld en aangepast aan je nog in ontwikkeling zijnde rugspieren, je hebt nu een soepele singel om je slanke leest,….. Ik ben zowat rond met mijn materiaal experimenteren, Lucy. Aan het getuig zal het volgens mij waarschijnlijk niet liggen.

Lichamelijke beperkingen

Aan lichamelijke tekortkomingen kan ik dit ongewenst gedrag ook niet toeschrijven. Je tanden zijn nagekeken en bijgewerkt waar nodig, de medische keuring en foto’s tonen aan dat je beendergestel optimaal is, en ik merk dat je overigens heel goede bewegingsapparaat nog steeds continue verbetert. Ook tijdens de dagelijkse weidegang zie ik je allerhande kunsten uithalen die zeker niet op enige lichamelijke belemmering zouden kunnen wijzen. Pirouttes, caprioles, levade en vliegende galopwissels worden daar moeiteloos uitgevoerd.

Mentale ingesteldheid

Mogelijks is het gewoon je mentale ingesteldheid Lucy, het ene paard is al wat ‘rittiger’ dan het andere. Sommige paarden willen het voor jou zomaar doen, terwijl er andere zijn waar je de weg naar inspanning leveren nog dient te plaveien.

Spelen met spanning

Je bent mij hier aan het afschilderen alsof ik een feeks ben Dré, en dat is toch niet zo, ik ben heel handelbaar, maar heb natuurlijk mijn hoge temperament van mijn mama met de genen meegekregen. Ik sta inderdaad niet vanzelf te hinniken om mij door jou in het zweet te laten werken. Je weet zelf ook wel dat ieder levend wezen met zo weinig mogelijk inspanning tracht te overleven en bij jou ligt dat zeker niet anders hé.  Door het spelen met spanning kan je ieder levend wezen aanzetten tot gedragsverandering, Lucy, maar bij jou loopt de spanning gemakkelijk te hoog op en worden en voor mij, niet gewenste gedragingen getoond. Duidelijk voor mij dat je hier in een stress situatie terechtkomt, dewelke zich regelmatig uit in verzet of door de teugel springen.

Temperament kan je niet veranderen

Maar toch wens ik je lekker en gezellig aan het werk krijgen, Lucy. Je hoge temperament kan ik niet veranderen, dat mag je natuurlijk behouden, en weet dat ik zelfs van die fijngevoeligheid hou Maar wij gaan daar toch wel de scherpe kantjes dienen vanaf vijlen. Ik wens niet dat sommigen de vraag stellen of ik ‘crazy or brave’ ben als ze ons samen in actie zien.

Zoektocht naar succesbeleving

Het is dus aan mij om je meer gezellige ervaringen tijdens het bereden werk te laten ervaren, Lucy. Ondertussen heb ik al geleerd dat je moe rijden geen enkele optie hiervoor biedt. Dat wist ik al langer en dat spoor gaan we dus zeker niet inslaan. Hoog in het bloed staande paarden zoals jij zijn toch niet moe te krijgen. Onze trainingen zullen dus wat ingekort worden, voor of na het werk zullen wij een klein buitenritje maken om je zinnen aangenaam te prikkelen, of misschien wat cavaletti lopen, alvast iets om wat gezelligs aan onze samenwerking te koppelen. Alle nieuw aan te leren oefeningen zal ik voor jou in heel kleine, gemakkelijk uit te voeren onderdelen opdelen, zodat je spanningsniveau minimaal wordt verhoogd en je voortdurend met succesbeleving geconfronteerd wordt.

Aangename versterkingen om bij te leren

Vervelende versterkingen om af te leren

Ja, aangename versterkingen van een vertoond gedrag zijn toch de sleutel tot een gezellige samenwerking en om wat bij te leren. Weet wel Lucy, dat er ook onaangename versterkingen bestaan. Met onaangename versterkingen wordt er niets bijgeleerd, enkel afgeleerd. Maar ongewenste gedragingen afleren kan een stap in de goede richting zijn. Africhten is een gewenst gedrag opwekken door het beredeneerd inzetten van aangename en vervelende versterkingen Lucy, hou daar toch ook maar even rekening mee.

65 Durf jij met een slof rijden?

Nageeflijk rijden met een slof
Een slof dient een ‘loshangende’ teugel te zijn.

Als een scheermes in onbevoegde handen

‘Een slof is voor een ruiter als een scheermes in de handen van een aap’. Ja, deze uitdrukking heb ik nog steeds onthouden bij het lezen van een boek van één of andere hippische grootheid, toen ik nog een halve eeuw jonger was, Lucy. Maar waarom doe jij mij dan een slof aan Dré, ik ben toch niet kwaadaardig of zo? Ik probeer je niet van mijn soepele rug te bokken en ook heb ik geen enkele attentie om te steigeren en spring af en toe maar eens weg van een aankomend paard.

Ongewenst gedrag corrigeren

 Juist Lucy, maar je hebt ergens geleerd dat je met een korte ruk de teugels uit mijn handen kan trekken. ‘Weerstand bieden en nageven’ is de uitdrukking die ik tijdens mijn dressuurlessen het meeste gebruik, maar op bepaalde momenten slaag ikzelf daar bij jou niet in. Tijdens het normale werk is die nageeflijkheid geen enkel probleem en loop je met een mooi schuimbekje en een gelijkmatige halsbuiging lekker over de rug en voel ik de elastische stuwkracht van je achterbenen onder mij. Maar bij sommige overgangen en bij aankomende paarden spring je toch met volle geweld door mijn hand. Juist, op die momenten ontwikkel je met je 600kg spiermassa een trekkracht waartegen ik met mijn weerstandbiedend handje geen enkel verhaal heb. Ik kan dit vervelende gedrag niet op de rug van de zadelmakmaker blijven steken, want mijn zoektocht met jou is ondertussen toch al 6 maand aan de gang. Daarom, Lucy, moet ik tegen mijn goesting, naar andere en zwaardere middelen grijpen, de slof.

Vaste bijzetting kan gevaarlijk zijn

Oh, Dré, ik dacht dat jij als goed ruiter geen ervaring had met zo’ hulpmiddelen. Je hoeft mij hier niet te komen uitdagen Lucy, dat doe je tijdens het rijden al meer dan genoeg. Men zou je wel eens kunnen vastzetten met twee vaste bijzetteugeltjes, zoals dat dikwijls bij het longeren gebeurt. Maar zoiets zal ik nooit doen met een ruiter op jouw rug, en zeker niet als ik op je rug zit, haha. Veel te gevaarlijk om bij een stevige trekpartij achterover te slaan, met alle gevolgen van dien voor jezelf en voor de platgedrukte berijder.

Dubbele weerstandbiedende kracht

Je zou ook wel een trens en stang kunnen ingeplant krijgen hoor. Weet wel dat zo’n simpel stangetje 5 maal meer drukkracht in je gevoelige mondje brengt dan een gewone trensteugel. Dan kies ik toch liever voor een bijzetteugel, waarbij slechts 2 maal de door de hand uitgeoefende trekkracht kan uitgeoefend worden op je lagen.

Hoe bevestigen?

Na wat zoekwerk heb ik mijn oude slof beschimmeld teruggevonden, in een stofferige plastic bak in de nette zadelkamer, maar wat lederolie kan toch wonderen doen. Ja Lucy, ik weet nog hoe je een slof dient aan te doen. Bij jou ga ik de aansluiting aan beide zijden aan de singel vastgespen, redelijk hoog, want je hebt ook wat de neiging op wat te diep met je hals weg te vluchten. Bij paarden die de weg van het verzet naar opwaarts toe gevonden hebben, zou ik de twee slof uiteinden gezamenlijk vastgespen aan de singel en dit tussen de beide voorbenen door.

Maak je maar niet ongerust Lucy, ik denk te weten hoe je met een slof dient om te gaan. Je zal van die slof niets merken tijdens ons normale werk, maar tijdens je rukpartijen (lelijk woord zeker?) zal je bewegingsvrijheid sterk beperkt worden. Sorry meid, maar je zal jezelf dan serieus stoten tegen een belemmerende bit.  Door deze vervelende versterking zal je ‘afleren’ om dit ongewenste gedrag nog te vertonen. Na zovele maanden is deze losruk truc natuurlijk al een automatisme geworden en automatismen verwijderen is zeker een bezigheid zijn die enige tijd vraagt.

Iedere bijzetteugel dient los te hangen

Neen Lucy, wees maar gerust, ik zal je niet vast op mijn slofteugel rijden. Je zal merken dat de slof er tijdens het normale werk voor spek en bonen bijhangt en dat je met een soepele hand, met het trensje nageeflijk, verder wordt begeleid. De slof komt maar in actie als jij met je hoofd in de zogenaamde gevarenzone komt. Oh ja, maak je ook maar geen zorgen over die twee teugels die ik in mijn handen heb. Deze hou ik op dezelfde manier vast als bij je toekomstige trens en stang optoming. Alle signaaltjes worden door de soepele trens contacten tussen jou en mij uitgewisseld en de werking van de slofteugel komt maar naar voor op de kritische momenten.

Een Thiedeman is een variante van de slof

Een Thiedemann teugel heb ik niet in huis, maar deze heeft hetzelfde effect, toch als deze voldoende lang wordt ingesteld. Wanneer het paard in de nageeflijke positie loopt dient de hulpteugel dus door te hangen. Deze soort hulpteugel is een mogelijke oplossing voor ruiters die niet de vaardigheid ontwikkeld hebben om op een deskundige manier met dubbele teugels te rijden en waardoor het paard zich vanzelf op de slofteugel kan gaan hangen. Een gewone slof heeft het voordeel dat je de lengte tijdens het rijden voortdurend van lengte kan aanpassen, aan het toch steeds variërende gedrag van het paard. Bij de Thiedemann teugel is de lengte van het slofgedeelte echter bij het aanvangen van de training op een vaste maat ingesteld.

Geen marionette maken van je paard

Bij alle mogelijk denkbare bijzettingen zal ik je steeds met met een losse, nageeflijke teugel rijden, Lucy. Anders zou je al snel veranderen, van een elastisch bewegend beestje, naar een op een houten marionette lijkende karikatuur van jezelf. En dat wil ik zeker voorkomen.

Slechts een tijdelijk gebruik

En hoe lang ga je mij op deze manier rijden, Dré? Zoals ik je reeds verteld heb zal je daar tijdens ons normale werk niets van merken Lucy, maar ik denk wel deze slof gedurende enkele weken nodig te hebben. Eens ik merk dat die rukmomentjes eruit zijn, dan zal die slof ook terug in de prullenkast vliegen, daar waar hij ook thuishoort.

64 Voor het eerst op verplaatsing

Transport naar het onbekende

Vrees voor het onbekende bij paard en ruiter

Transporteren moet je leren

Kom nu niet vertellen Dré, dat dit de eerste maal is dat ik van huis moet. Ik ben toch al tweemaal naar de zadelmakmaker geweest hé. Juist Lucy, en ik bemerk dat je aan die transporten goede herinneringen hebt overgehouden, want je springt op de loopplank van de vrachtwagen, bijna als een volleerd wedstrijdpaard. De eerste keren hebben wij nog wat hooi op de rubberen loopplank gelegd om je stressloos naar boven te loodsen en dat heeft schijnbaar zijn vruchten afgeworpen, want je volgt mij nu in volle vertrouwen op de voor jou, vreemde en donkere rubberen loopplank.

Leiderschapspositie

Door voor jou uit te lopen neem ik de natuurlijke leiderschapspositie in, juist zoals wij dat doen als we je naar de weide begeleiden. De eerste keren hebben wij natuurlijk het spel slim gespeeld, eerst je lievelingspony Ukkepuk op de vrachtwagen gezet en deze keer mag de weide- en stalgenoot Fres als lokaas fungeren. Verstandig van jou, Dré, dat je mijn natuurlijk kudde instinct hiervoor gebruikt en dat je het inzetten van vervelende versterkingen, zoals zwepenslagen, dreigende taal, etc… vermeden hebt. Door mijn hoge sensitiviteit en dus mijn lage reactiedrempel, zou ik dat niet zo maar getolereerd hebben.

Uren vastgebonden staan

Oh, ik was nog vergeten te vermelden dat we jou een paar weken geleden ook reeds meegenomen hebben naar de wedstrijd, waar Fres zijn wedstrijdervaring diende bijgeschaafd te worden. Juist Lucy, je bent daar niet van de vrachtwagen geweest, maar je hebt wel een paar uur op de wagen vastgebonden gestaan. Bemerken dat je collega je verlaat is toch een hele gebeurtenis voor jou. Je ietwat ouderwetse halster, in dik varkensleer en met sterke ijzeren gespen, heb je op de vrachtwagen al een paar keer uitgetest, maar gelukkig zonder resultaat voor jou. Je kunnen losrukken zou een succesvolle ervaring voor jou betekenen, en ik weet dat succesvolle ervaringen heel snel herhaald worden en met een steeds groeiende intensiteit. Voorkomen is dus beter dan genezen.

Ongewenste gedragingen afleren

Welke danspassen je allemaal uitgevoerd hebt weet ik niet, maar de zweetvlokken die van je lichaam naar beneden dwarrelen vertellen mij dat het geen één tegel dans is geweest. Neen, op al die rare ongewenste gedragingen speel ik niet in, alle getuig is veilig en sterk voorzien en nu kun je in je ééntje aan de eenzaamheid op de vrachtwagen zelf gewennen. Neem gerust de tijd die je nodig hebt Lucy. En ja, tussen twee deca koffies in zal ik wel eens komen kijken of alles volgens de geldende veiligheidsvoorschriften verlopen is.

Op alles voorbereid zijn

Voor ons gemak en mijn en jouw veiligheid, hebben we jou van thuis uit reeds je bandages en hoefbeschermers aangedaan, Lucy. Deze werkzaamheden doe ik liefst niet als je benen in alle richtingen door de lucht vliegen. Je voorzien van een hoofdstel en een zadel op de vrachtwagen, terwijl je heel nerveus met de voorbenen wild in het rond aan het kappen bent, is voor mij toch een stressie moment hoor. Maar met enige omzichtigheid krijgen we ook dat ook voor elkaar. Wat ben ik gelukkig als mens over heel veel meer zelfbeheersing te beschikken dan jij als paard, Lucy.

Gewenning

‘Gewenning’ is het leerproces dat ik nu op jou aan het toepassen ben Lucy, maar dat snap je niet hé. Ik zou je ook direct kunnen ingeschreven hebben voor je eerste dressuurwedstrijd, Lucy, maar ik weet dat de africhting opsplitsen in kleine stukjes veel aangenamer is voor jou en ook voor mij. Het voor de africhting noodzakelijke ‘Respect en vertrouwen’ worden hier stukje bij stukje opgebouwd.

Pssss, slof

Je hebt mij ook van een slof voorzien Dré, maar daar zwijg je precies liever over, mogen je lezers dat misschien niet weten. Pssss… Lucy, je hoeft toch niet alles aan de grote klok te hangen. Neen, je gaat die teugels niet uit mijn handen blijven rukken, je zal op een vreemde locatie en met vreemde paarden niet met mij aan de haal gaan hoor, je gaat gewoon bij mij moeten blijven. Ik ben zeker geen promotor van sloffen, Lucy, maar in een volgend artikel zal ik hierover nu toch wat moeten vertellen. Bedankt voor je aanzet.